Anal kanserinde ilk immünoterapi dönemi: NHS retifanlimab’ı kullanıma

İngiltere’nin Ulusal Sağlık Sistemi (NHS), anal kanserin ileri evresinde ilk kez hedefli bir immünoterapi ilacını kullanıma açtı. Retifanlimab (marka adı Zynyz), platin bazlı kemoterapi ile birlikte uygulandığında hastaların ortalama yaşam süresini tek başına kemoterapiye göre 11 ay daha uzun tuttu. İlaç, İngiltere Sağlık ve Bakım Mükemmellik Enstitüsü’nün (NICE) onayıyla bir hafta içinde hastalara ulaştırılmaya başlandı.

Anal kanserinde ilk immünoterapi dönemi: Retifanlimab nasıl çalışıyor?

Retifanlimab, bağışıklık sisteminin kanser hücrelerini tanımasını ve yok etmesini sağlayan bir PD-1 inhibitörü (programlanmış ölüm reseptör-1 blokörü) immünoterapidir. İlaç, ABD merkezli Incyte Biosciences tarafından geliştirildi ve Zynyz marka adıyla pazarlanıyor. Faz 3 POD1UM-303 (InterAACT2) klinik çalışmasında, retifanlimab’ı karboplatin ve paklitaksel kemoterapisiyle birlikte alan hastalarda ortalama sağkalım 32,8 aya ulaştı; yalnızca kemoterapi alanlarda ise 22,2 ay kaldı. Bazı hastalarda tedavi yanıç çok daha uzun sürdü.

“İleri evre anal kanserli hastalar için bu, onlarca yıldır atılan en önemli adımlardan biridir. Bu tedavi hastalara aileleriyle değerli ekstra zaman kazandırıyor.”

— Prof. Peter Johnson, NHS England Ulusal Kanser Klinik Direktörü

Anal Kanser Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Anal kanser, kalın bağırsağın son bölümünü ve anüs bölgesini etkileyen nadir bir kanser türüdür. İngiltere’de her yıl yaklaşık 1.600 kişiye anal kanser teşhisi konuyor ve son on yıllarda görülme sıklığı artıyor. Vakaların yaklaşık %90’ı insan papilloma virüsü (HPV) enfeksiyonuyla ilişkili. Hastalık erken yakalandığında cerrahi müdahale ile başarılı şekilde tedavi edilebilirken, ileri evre veya nüks eden vakalarda tedavi seçenekleri sınırlıydı. Belirtiler arasında ağrı, kaşıntı, kitle ve bağırsak alışkanlığında değişiklik yer alır; bu belirtiler basur (hemoroid) gibi kanser olmayan durumlarla karışabildiği için teşhis gecikebiliyor.

Sık Sorulan Sorular

Retifanlimab kimlere uygulanıyor? Kanseri yayılmış veya lokal olarak nüks etmiş ve cerrahi ile çıkarılamayan ileri evre anal kanserli yetişkin hastalara, kemoterapi ile birlikte ilk basamak tedavide uygulanıyor.

İlaç nasıl veriliyor? Retifanlimab, her dört haftada bir damla yoluyla (intravenöz) uygulanıyor ve bir yıla kadar süre boyunca standart kemoterapi ile birlikte veriliyor.

Yan etkileri var mı? Diğer PD-1 inhibitörü immünoterapilerle benzer bir güvenlik profiline sahip olduğu bildirildi. Çalışmada yeni bir güvenlik sinyali saptanmadı.

Sonuç

NHS’in retifanlimab’ı bir hafta içinde hastalara ulaştırması, Kanser İlaç Fonu (Cancer Drugs Fund) sayesinde mümkün oldu. İngiltere’de her yıl yaklaşık 250 hasta bu tedaviden faydalanacak. Anal Kanser Vakfı Direktörü David Winterflood, ilacın “yıllardır göz ardı edilen bir kanser türüne umut getirdiğini” ifade etti. Retifanlimab daha önce ABD, Japonya, Kanada ve İsviçre’de de onay almıştı; Avrupa Komisyonu ise Mart 2026’da ilk basamak tedavi olarak onay vermişti.