Tüy hücreli lösemide CAR-T umudu: NIH’de 2,5 yıllık remisyon

Nadir görülen bir kan kanseri olan tüy hücreli lösemide (hairy cell leukemia), CAR-T hücre tedavisi ile iki buçuk yıldan uzun süredir hastalıksız remisyon (kansız durum) sağlanan bir hasta, Amerikan Ulusal Sağlık Enstitüleri’nde (NIH) umut verici sonuçlar ortaya koydu. Dr. Robert J. Kreitman liderliğindeki araştırma, CD22 hedefli CAR-T tedavisinin çok sayıda tedavi görmüş ve nükseden hastalarda kalıcı remisyon potansiyeli taşıdığını gösterdi.

Tüy hücreli lösemide CAR-T tedavisi nasıl işliyor?

CAR-T hücre tedavisi (kimerik antijen reseptörü T hücre tedavisi), hastanın kendi bağışıklık hücrelerinin laboratuvarda modifiye edilerek kanser hücrelerini tanıyıp yok etmesi için yeniden programlanmasıdır. Kreitman’ın ekibi, tüy hücreli lösemi hücrelerinde güçlü şekilde bulunan CD22 proteinini hedef aldı. Modifiye edilen T hücreleri hastaya geri verildiğinde CD22 taşıyan lösemi hücrelerini tanıyıp saldırıyor.

“Bu hastada CAR-T hücre tedavisinden sonra iki buçuk yıldan uzun süredir tüy hücreli lösemi bulgusu saptanmadı. Bu yanıt, CAR-T’nin bazı hastalarda kalıcı şafa sağlayabileceği olasılığını gündeme getiriyor.”

Söz konusu hasta daha önce kladribin (bir purin analoğu ilaç), rituximab (antikor tedavisi), vemurafenib (BRAF inhibitörü) ve splenektomi (dalak alınması) dahil çok sayıda tedavi görmüştü. Hastalık mesane ve prostat arasında büyük bir kütleye dönüşmüş, sağ böbreğin idrar akışını tıkamıştı. Önceki tedaviler yalnızca geçici yanıt vermişti. Sonuçlar JCO Precision Oncology dergisinde yayımlandı (DOI: 10.1200/PO-25-00269).

Tüy Hücreli Lösemi Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Tüy hücreli lösemi, kan ve kemik iliğini etkileyen, yavaş seyreden nadir bir lösemi türüdür. Lösemi hücreleri mikroskopta tüysü uzantılara sahip olduğundan bu adı almıştır. Hastalık genellikle cladribine veya pentostatin gibi purin analoğu ilaçlarla tedavi edilir; tek bir kür on yıldan uzun süren remisyonlar sağlayabilir. BRAF V600E mutasyonu klasik tipte sık görülürken, BRAF yabanıl tipte purin analogları daha az etkili olabilir ve nüks riski daha yüksek olur.

Sık Sorulan Sorular

CAR-T hücre tedavisi tüy hücreli lösemide ne zaman kullanılıyor? Henüz deneysel aşamada olan bu tedavi, standart tedavilerden sonra hastalık nükseden ve çok sayıda tedavi görmüş hastalarda deneniyor.

CD22 hedefli tedavinin avantajı nedir? CD22 proteini tüy hücreli lösemi hücrelerinde güçlü bulunur ve rituximab (CD20 hedefli) tedavisiyle çelişmiyor; kombinasyon stratejilerine uygun bir hedeftir.

Tedavinin yan etkileri var mı? Kanındaki lösemi hücre sayısı yüksek olan hastalarda sitokin salınımı nedeniyle ateş ve iltihabi komplikasyonlar görülebilir. Kreitman, tedavinin hastalık yükü çok yüksek olmadan önce değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Sonuç

NIH’de yürütülen bu araştırma, tüy hücreli lösemi gibi nadir kanserlerde CAR-T hücre tedavisinin standart tedaviler yetersiz kaldığında alternatif olabileceğini gösteriyor. Kreitman’ın ekibi tam remisyonu ve ölçülebilir minimal hastalık negatifliği sağlayan tedavilerin uzun süreli takibini sürdürüyor. Sonraki adım, daha fazla hastada güvenlik ve etkinliği doğrulamak olacak.