Ege’den nano ilaç atılımı: Akciğer tümörleri 15 günde yok oldu

Ege Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenay Hamarat Şanlıer liderliğindeki ekip, TÜBİTAK desteğiyle geliştirdiği hedefli nano ilaç taşıma sistemiyle deney farelerinde akciğer tümörlerini 5 ila 15 gün içinde tamamen yok etti. Çalışma, sağlıklı hücrelere zarar vermeden kanserli dokaya doğrudan ilaç ulaştıran “Ultrases Duyarlı Manyetik Hedefli Nano İlaç Taşıyıcı Sistem” adını taşıyor ve 2025 yılında Avrupa patenti almaya hak kazandı. Bu nano ilaç atılımı, insanlarda kullanım için klinik faz çalışmalarının planlandığı bir aşamada bulunuyor.

Nano İlaç Sistemi Akciğer Kanserinde Nasıl Çalışıyor?

Geliştirilen sistem, manyetik hedefleme yöntemiyle kemoterapi ilaçlarını doğrudan kanserli dokaya yönlendiriyor. Nanotaşıyıcı adı verilen mikroskopik parçacıklar, ilacı taşıyarak ultrases (ultrasound) dalgalarıyla hedef bölgede etkinleştiriliyor. Böylece ilaç sağlıklı hücrelere zarar vermeden sadece tümörlü dokuda etkisini gösteriyor. Sistemin inhaler (nefesle alınan) yoldan da uygulanabildiği için hastanın hastane bağımlılığını azaltması açısından dikkat çekiyor.

“Amacımız akciğer kanserinin tedavisine yönelik bir ilaç tasarım sistemi geliştirmekti. Bu ilaç sisteminde manyetik hedefleme yapıp direkt kanserli dokaya, tasarladığımız sistemi yolluyoruz, ultrases uygulayarak balonların patlamasını sağlıyoruz ve bu şekilde kanserli dokuda tedavi amaçlıyoruz.”

Akciğer Kanseri Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Akciğer kanseri, dünya çapında en sık görülen ve en ölümcül kanser türlerinden biridir. Geleneksel kemoterapide ilaç tüm vücuda yayıldığı için saç dökülmesi, şiddetli ağrı ve ağız içi yaralar gibi yan etkiler ortaya çıkıyor. Hedefli nano ilaç taşıma sistemleri ise ilacı yalnızca kanserli hücreye ulaştırdığı için bu yan etkileri büyük ölçüde ortadan kaldırıyor. Erken tanı, akciğer kanserinde yaşam süresini belirleyen en önemli faktör olarak öne çıkıyor.

Sık Sorulan Sorular

Bu tedavi insanlarda kullanılıyor mu? Hayır. Sistem şu anda klinik öncesi aşamada olup deney farelerinde başarılı sonuçlar vermiş. İnsanlarda kullanım için faz çalışmalarının planlandığı, ancak henüz başlamadığı belirtiliyor.

Nano ilaç taşıma sisteminin farkı ne? Geleneksel kemoterapide ilaç tüm vücuda yayılırken, bu sistem manyetik hedefleme ve ultrases dalgalarıyla ilacı yalnızca kanserli dokaya ulaştırıyor. Sağlıklı hücrelere zarar verilmiyor ve yan etkiler ortadan kalkıyor.

Patent alındı mı? Evet. Çalışma 2025 yılında Avrupa patent tescili almaya hak kazandı. Sistemin Türkiye’de de patent süreci devam ediyor.

Sonuç

Prof. Dr. Şanlıer ve ekibinin geliştirdiği bu sistem, Türk bilim insanlarının nanoteknoloji ve onkoloji alanındaki küresel potansiyelini ortaya koyuyor. Kendisi de son evre kanseri yenerek bilimsel çalışmalarına devam eden Şanlıer’in önderliğindeki proje, akciğer kanseri başta olmak üzere birçok kanser türünde hedefe yönelik tedavinin geleceğine ışık tutuyor. Sistemin klinik fazlara taşınması için ilaç firmalarıyla işbirliği arayışı sürüyor.