Rektal kanserde immünoterapi dönemi: FDA’dan dostarlimab onayı

ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), 19 Ekim 2026’da dostarlimab (Jemperli) adlı immünoterapi ilacını, belirli genetik özelliklere sahip ileri evre rektal kanser hastaları için onayladı. GSK tarafından geliştirilen ilaç, evre II veya III lokal ileri rektal kanser taşıyan ve tümörleri MMR eksikliği (dMMR) veya mikrosatellit instabilitesi yüksek (MSI-H) olan yetişkin hastalarda tek başına kullanılabilecek. Onay, bu hastaların kemoterapi, radyoterapi ve cerrahi tedaviden kaçınma ihtimalini gündeme getiriyor.

Dostarlimab Nedir ve Nasıl Çalışıyor?

Dostarlimab, PD-1 (programlanmış ölüm reseptör-1) proteinini hedefleyen bir immünoterapi ilacıdır (bağışıklık sistemini kanserle savaştıran tedavi). Kanser hücreleri, PD-1 yolu üzerinden bağışıklığı baskılayarak kendini gizler; dostarlimab bu sinyali bloke ederek bağışıklık hücrelerinin tümörü tanımasını sağlar. dMMR ve MSI-H tümörler DNA kopyalama hatalarını tamir edemez; biriken mutasyonlar bağışıklığın tanıyabileceği proteinler üretir, bu da tümörleri immünoterapiye duyarlı kılar.

“Bu onay, belirli rektal kanser türleri için cerrahiden, radyasyondan ve kemoterapiden kaçınan çığır açıcı bir seçenek temsil ediyor.” — Angelo de Claro, MD, FDA Onkoloji Mükemmeliyet Merkezi Direktörü

AZUR-1 Çalışması Ne Gösterdi?

Onay, AZUR-1 (NCT05723562) faz 2 çalışmasının ara sonuçlarına dayanıyor. Çalışmaya daha önce tedavi görmemiş 154 dMMR/MSI-H rektal kanser hastası katıldı; hastalar 6 ay boyunca her 3 haftada bir, toplam 9 doz dostarlimab aldı. Bağımsız merkez incelemesinde hastaların %47’si 12 ay sürekli klinik tam yanıtta kaldı; araştırmacı değerlendirmesinde bu oran %68’e çıktı. 26,3 aylık takipte yanıtta kalan hastaların hiçbirinde hastalık ilerlemedi. Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi’nin önceki çalışmasında 50 hastanın hiçbirinde tedavi sonrası kanser saptanmadı ve %93’ü en az 12 ay kanseriz kaldı.

Rektal Kanserde Yeni Bir Dönem Mi Başlıyor?

Standart rektal kanser tedavisi; kemoterapi, radyasyon ve cerrahiyi içerir; bu tedaviler bağırsak, idrar ve cinsel fonksiyonları ile doğurganlığı etkileyebilir. Cerrahide kalıcı kolostomi riski de vardır. FDA, onayı hızlandırmış onay yoluyla verdi; GSK’nın yanıtların kalıcı olduğunu doğrulaması gerekiyor. dMMR/MSI-H rektal kanserler lokal ileri rektal kanserlerin yaklaşık %3-5’ini oluşturuyor.

Sık Sorulan Sorular

Dostarlimab hangi hastalar için uygun? Evre II veya III, dMMR veya MSI-H tümörü olan, daha önce tedavi görmemiş yetişkin rektal kanser hastaları için onaylandı. Uygunluk FDA yetkili testle belirlenir.

İlaç nasıl uygulanıyor? Damar yoluyla, her 3 haftada bir 500 mg dozda, toplam 9 döngü (6 ay) boyunca verilir.

Yan etkileri neler? En sık görülenler yorgunluk, döküntü, ishal ve kaşıntıdır. Bağışıklık sisteminin sağlıklı organlara saldırısına neden olabilir; bu reaksiyonlar ciddi olabilir.

Sonuç

FDA’nın dostarlimab onayı, dMMR/MSI-H rektal kanserde immünoterapinin cerrahi ve kemoterapiye alternatif olarak ilk kez resmi tanınması anlamını taşıyor. AZUR-1 verileri 25 Ekim 2026’da Madrid’deki Avrupa Onkoloji Derneği (ESMO) Kongresi’nde sunulacak. Uzun süreli yanıtların doğrulanması için takip çalışmaları sürüyor.