Akciğer kanseri haritası çıkarıldı: Kirli havada 4 kat artış uyarısı

Türk Toraks Derneği, akciğer kanserinin Türkiye’deki dağılımını gösteren haritayı tamamladı. Dernek Başkanı Prof. Dr. Çağlar Çuhadaroğlu, çalışmanın sigaranın yanı sıra hava kirliliği ve küresel ısınmanın kanseri tetiklediğini net biçimde ortaya koyduğunu söyledi; kalitesiz hava nedeniyle 2020 sonrası akciğer hastalıklarında 1,5 kattan 4 kata kadar artış tespit edildi.

Akciğer Kanseri Haritası Ne Gösteriyor?

Çuhadaroğlu, Erzurum’da düzenlenen “Palandöken-3 Solunum Zirvesi”nde AA muhabirine değerlendirmelerde bulundu. Meteoroloji ve çeşitli kurumların katkılarıyla hazırlanan harita, bilim camiasıyla paylaşıldı. Çalışmada fosil yakıt kullanımının yoğun olduğu bölgelerde hava kirliliğinin belirgin biçimde yüksek olduğu görüldü.

“Dernek olarak akciğer kanserinin ülkedeki görülme sıklığını ve yaklaşımlarını gösteren bir kanser haritası çalışması yaptık. Burada sigara etkiliyken, küresel ısınmanın ve hava kirliliğinin kanseri artırıcı etkileri net bir şekilde ortaya konuldu.”

Hava kirliliğinin en yüksek olduğu il olarak Iğdır öne çıkarken, sanayinin ve fosil yakıtın az kullanıldığı bölgelerde kirlilik daha düşük seviyede ölçüldü. Çuhadaroğlu, yüksek enerjili fosil yakıt kullanımının ciddi hava kirliliğine yol açtığını, şehir içinde toplu taşımayı özendirip araç kullanımını azaltmanın olumlu sonuç vereceğini belirtti.

Hastalıklar Neden 4 Kata Kadar Artıyor?

KOAH (kronik obstrüktif akciğer hastalığı) ve astım başta olmak üzere akciğer hastalıklarının, hava kirliliğinin yoğun olduğu dönemlerde alevlendiği bildirildi. Kış mevsiminin uzun sürdüğü ve ısınmada fosil yakıta ihtiyaç duyulan Doğu Anadolu illerinde göğüs hastalıkları daha sık görülüyor. Elektronik sigara kullanımının artması ve çocukların daha fazla etkilenmesi de akciğer hastalıklarında yükselişi hızlandırıyor.

Çuhadaroğlu, tanı ve tedavi sürecinde MR ve BT (bilgisayarlı tomografi) gibi görüntüleme işlemlerinde yapay zekadan yararlanıldığını, biyopsi almadan tanıya gidilebilecek duruma yaklaştıklarını da sözlerine ekledi. Hastalığı olan kişilerin hava kirliliğinin yoğun olduğu günlerde dışarı çıkmaktan kaçınması tavsiye edildi.

Sık Sorulan Sorular

Akciğer kanserinde hava kirliliği ne kadar etkili? Sigaranın ardından gelen en güçlü çevresel etkenlerden biri; 2020 sonrası kalitesiz hava nedeniyle akciğer hastalıklarında 4 kata kadar artış gözlendi.

Hava kirliliği en yüksek il hangisi? Çalışmada Iğdır, hava kirliliğinin en fazla olduğu il olarak öne çıktı; fosil yakıt kullanımının az olduğu bölgelerde ise kirlilik düşük.

Hastalar hava kirliliği yoğun günlerde ne yapmalı? Uzmanlar, akciğer hastalığı olan kişilerin kirliliğin yoğun olduğu dönemlerde mümkün olduğunca evde kalmasını öneriyor.

Sonuç

Harita, Türkiye’de akciğer kanseriyle mücadelenin yalnızca bireysel alışkanlıklara değil, fosil yakıt politikalarına ve kent planlamasına da bağlı olduğunu gösteriyor. Türk Toraks Derneği, Sağlık Bakanlığı ile sürdürdüğü iş birlikle yeni tanı ve tedavi yöntemlerine erişimi kolaylaştırmayı sürdürüyor.