Onkofertilite: Kanser tedavisinde üreme sağlığı nasıl korunuyor?

Adana’da düzenlenen Onkofertilite Sempozyumu’nda kanser tedavisi gören hastaların üreme sağlığının korunması ve ebeveynliğe uzanan sürecin desteklenmesi masaya yatırıldı. Onkofertilite Araştırmaları Derneği tarafından Başkent Üniversitesi Adana Dr. Turgut Noyan Uygulama ve Araştırma Merkezi’nde gerçekleştirilen etkinlik, İstanbul’daki I. Onkofertilite Kongresi’nin ardından Türkiye’nin farklı bölgelerine yayılması planlanan sempozyum serisinin ilk durağı oldu.

Onkofertilite nedir ve kanser tedavisinde neden önemli?

Onkofertilite, kanser tedavisi alan hastaların üreme potansiyelini koruyan ve gelecekte ebeveyn olma şansını güvence altına alan tıbbi alandır. Kemoterapi (ilaçla kanser tedavisi), radyoterapi (ışınla tedavi) ve cerrahi müdahaleler gibi yöntemler, hastaların fertilite (üreme kapasitesi) üzerinde ciddi toksik etkilere sahip olabilir. Onkofertilite Araştırmaları Derneği Başkanı Prof. Dr. Hüsnü Çelik, sempozyumda hastayı yalnızca hastalığı bağlamında değil, gelecekteki yaşam beklentileriyle birlikte değerlendirdiklerini ifade etti.

“Kanseri yenerken ebeveynlik hayallerinizi ertelemeyin.”

Prof. Dr. Çelik, söz konusu yaklaşımın hastaların yalnızca tıbbi değil, psikolojik ve fiziksel iyilik halini de artırdığını ve moralini yükselttiğini belirtti. Sempozyum Direktörü Prof. Dr. Fatih Köse ise modern onkolojide başarının yalnızca tümör kontrolüyle ölçülemeyeceğini; tedavi sonrası yaşam kalitesi, aile kurma ve sosyal-mesleki devamlılığın da değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Koruma yöntemleri ve zamanlama nasıl planlanıyor?

Sempozyumda çocuk, ergen ve erişkin hastalar için uygulanabilecek koruyucu yöntemler değerlendirildi. Uzmanlar, fertiliteyi korumak için sınırlı ve kritik bir zaman penceresi bulunduğuna dikkat çekti; bu nedenle olası risklerin tanı konar konmaz hasta ve aileleriyle paylaşılması gerektiğini vurguladılar. Kanser tanısı konduğu andan itibaren, tedavi başlamış olsa dahi fertilite konusunun gündeme getirilmesi gerekiyor.

Kadınlarda yumurtalık dokusunun veya yumurtaların dondurulması, erkeklerde sperm dondurma, ergenlik öncesi çocuklarda ise doku dondurma yöntemleri uygulanabiliyor. Kız çocuklarında yumurtalık, erkek çocuklarda ise henüz deneysel aşamada da olsa testis dokusu dondurularak tedavi sonrası vücuda nakledilebiliyor. BRCA mutasyonu (kalıtsal kanser riskini artıran gen değişimi) taşıyan bireyler için de onkofertilite bir güvence oluşturuyor.

Sık Sorulan Sorular

Kanser tedavisi gören herkesin üreme sağlığı risk altında mı? Kemoterapi ve radyoterapi üreme potansiyelini olumsuz etkileyebilir ancak uygun koruyucu yöntemlerle risk azaltılabiliyor. Tedavi öncesi her hasta için kişiye özel bir plan oluşturuluyor.

Onkofertilite uygulamaları ne kadar süre alıyor? Koruyucu işlemlerin tedaviye başlamadan önce yapılması gerekiyor. Yumurtalık dokusu veya yumurtaların dondurulması birkaç hafta sürebilir; tanı anında bilgilendirme kritik önem taşıyor.

Çocuk hastalar için de üreme koruma mümkün mü? Evet. Ergenlik öncesi çocuklarda doku dondurma yöntemi uygulanıyor. Kız çocuklarında yumurtalık, erkek çocuklarda testis dokusu dondurulabiliyor; bu yöntemle gebelik sağlanan vakalar mevcut.

Sonuç

Adana’daki ilk bölgesel toplantının ardından Onkofertilite Sempozyumları Programı’nın Türkiye’nin diğer bölgelerinde de sürdürülmesine karar verildi. Programın hedefi, kanser tedavisi gören hastaların üreme sağlığına yönelik bilinç, erişim ve disiplinlerarası işbirliğini artırmak. Onkofertilite, modern kanser tedavisinin vazgeçilmez bir parçası olarak değerlendiriliyor ve hastaların yalnızca hastalıktan değil, gelecekteki hayallerinden de vazgeçmemelerini sağlıyor.