Alkol kaynakli kanser ölümleri 33 yılda ikiye katlandi

ABD’de alkol kaynaklı kanser ölümleri 1990’da 11 bin 361 iken 2023’te 23 bin 126’ya ulaştı; yani yaklaşık 33 yılda iki katına çıktı. University of Miami Miller School of Medicine‘e bağlı Sylvester Comprehensive Cancer Center araştırmacılarının The Lancet Regional Health—Americas dergisinde yayımladığı çalışma, alkolün karaciğer kanseriyle sınırlı kalmadığını; kolorektal (kalın bağırsak), meme, yemek borusu, pankreas ve prostat kanseri ölümlerinde de giderek daha büyük pay taşıdığını ortaya koyuyor.

Alkol hangi kanser türlerini etkiliyor?

Çalışma, Global Burden of Disease (Küresel Hastalık Yükü) veritabanından 1990–2023 dönemini kapsayan verileri analiz etti. Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC), alkolü tütün dumanı ve asbest ile aynı kategoride — Grup 1 karsinojen olarak sınıflandırıyor. Alkol tüketimi; meme, karaciğer, yemek borusu, kolorektum ve baş-boyun kanserleriyle bilimsel olarak bağlantılı.

Yaşlı erkeklerde alkol kaynaklı en yüksek ölüm karaciğer kanserinden kaynaklanırken, bunu yemek borusu ve kolorektal kanserler izliyor. Kadınlarda ise meme kanseri alkol bağlantılı kanser ölümlerinde ilk sırada yer alıyor. Çalışmanın en çarpıcı bulgularından biri, 20–54 yaş grubundaki genç erkeklerde alkol kaynaklı birinci ölüm nedeninin kolorektal kanser olması; aynı yaş grubundaki kadınlarda ise meme kanserinin başı çekmesi.

“En şaşırtıcı bulgu, alkolün kanser türleri üzerindeki etkisinin ne kadar geniş olduğu. Karaciğer kanseriyle olan ilişkisi bilinse de kolorektal, yemek borusu, meme, pankreas ve prostat kanserlerine katkısı halk tarafından daha az anlaşılıyor.”

Kanser Riski Azaltılabilir mi?

Çalışmanın sorumlu yazarı Dr. Chinmay Jani, alkolün modifiye edilebilir bir risk faktörü olduğunu vurguluyor. En düşük güvenli doz henüz belirlenmemiş olsa da, bireylerin tüketimi mümkün olan en düşük düzeye indirmesinin kanser riski üzerindeki etkisini azaltabileceğine işaret ediyor. ABD Başcerrahı (Surgeon General), 2025’te alkollü içecekler için kanser uyarı etiketi önerisi sunmuştu.

Çalışma, eyaletler arası ciddi coğrafi farklar da buldu. 2023’te Washington DC en yüksek alkol kaynaklı kanser ölüm oranına sahipken, Utah en düşük oranı kaydetti. Alkol politikalarının daha esnek olduğu eyaletlerde alkol kaynaklı kanser ölümlerinin daha yüksek olduğu gözlemlendi.

Sık Sorulan Sorular

Alkol kanseri nasıl tetikliyor? Alkol vücutta asetaldehit adlı toksik bir maddeye dönüşür; bu madde DNA’ya hasar vererek hücrelerin kontrolsüz bölünmesini tetikleyebilir. Ayrıca östrojen gibi hormon seviyelerini etkileyerek meme kanseri riskini artırabilir.

Günde bir kadeh alkol güvenli mi? Kesin bir güvenli eşik belirlenemedi; tüketimi en düşük düzeye indirmek riski azaltabilir.

Alkolü bırakmak kanser riskini düşürür mü? Evet. Tüketimi azaltmak veya bırakmak zamanla kanser riskini düşürebilir.

Sonuç

Çalışma, alkolün kanser ölümlerinde giderek artan bir rol oynadığını ve bunun karaciğerle sınırlı kalmadığını gösteriyor. Araştırmacılar, alkol vergilerinin artırılması ve satış kısıtlamaları gibi önlemlerin bu yükü azaltabileceğini öneriyor.