Prostat kanserinde eğitimin gücü: ölüm riski yüzde 36 azalıyor

Brezilya’da 10 bin 556 erkeğin 20 yıllık verisini inceleyen büyük çalışma, prostat kanserinde eğitimin gücüyle ilgili çarpıcı sonuçlar ortaya koydu: eğitim düzeyi hayat belirleyici olabiliyor. Ortaöğretim veya üzeri eğitim alan erkeklerde prostat kanserinden ölüm riski, okula hiç gitmemişlere kıyasla yüzde 36 daha düşük çıktı. Beş yıllık prostat kanserine özgü sağkalım ise yüzde 87,7 olarak hesaplandı.

Prostat kanserinde eğitimin gücü sağkalıma nasıl yansıyor?

Çalışma, Wiley grubunun açık erişimli dergisi Cancer Reports‘ta yayımlandı. Espírito Santo Eyaleti kanser kayıtlarından derlenen ve 2000-2016 arasında tanı alan hastaları kapsayan araştırmada yaş ortalaması 69,2 idi; hastaların yüzde 70’i 65 yaş üstündeydi. Eğitim etkisi kademeliydi: yalnızca temel eğitim görenlerde ölüm riski yüzde 18, orta ya da yüksek eğitim görenlerde yüzde 36 daha düşüktü. Okula hiç gitmemiş erkeklerde beş yıllık sağkalım yüzde 83,4 iken, orta veya lise üzeri eğitimlilerde bu oran yüzde 90,7’ye çıkıyordu.

“Düşük eğitim düzeyi; gecikmiş tanı ve tedavi, azalan iyileşme şansı ve daha yüksek ölüm oranıyla ilişkilidir.”

Yaş ve tedavi seçimi sonuçları nasıl değiştiriyor?

Tanının konduğu her ek 10 yıl, prostat kanserinden ölüm riskini yüzde 14 artırıyor. Hastalığın evresi de belirleyici: birinci evde beş yıllık sağkalım yüzde 96,5 iken dördüncü evde yüzde 49,9’a, uzak metastaz varlığında yüzde 42,5’e geriliyor. İlk tedavi olarak cerrahi ya da radyoterapi (ışın tedavisi) alan hastalarda sağkalım yüzde 95’in üzerinde; hormon tedavisiyle başlayanlarda yüzde 77,4. Araştırmacılar bu farkın ilacın zararından değil, hormon tedavisinin çoğunlukla ileri evre hastalara uygulanmasından kaynaklandığını vurguluyor.

Prostat Kanseri Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Prostat kanseri, erkeklerde akciğer kanserinden sonra en sık tanı konan ikinci kanser türüdür. Brezilya Ulusal Kanser Enstitüsü verilerine göre ülkede yılda yaklaşık 78 bin yeni vaka bekleniyor. Erken evrede genellikle belirti vermeyen hastalıkta PSA adı verilen kan testi ve muayene erken tanının anahtarıdır. ABD’de beş yıllık sağkalım yüzde 98’e yaklaşırken Brezilya’daki yüzde 87,7’lik oran, farkın büyük ölçüde erken tanı ve sağlık hizmetlerine erişimden kaynaklandığını gösteriyor.

Sık Sorulan Sorular

Bu çalışma kimleri kapsıyor? Brezilya’nın Espírito Santo eyaletinde 2000-2016 arasında prostat kanseri tanısı alan 10 bin 556 erkek, 2021 yılı sonuna kadar izlendi.

Prostat kanserinin erken belirtileri neler? İdrar yaparken güçlük, sık idrara çıkma ve menide kan gibi belirtiler görülebilir; ancak erken evrede çoğunlukla belirti yoktur.

Eğitim düzeyi kanser sonucunu neden etkiliyor? Bilgi ve erişim eksikliği tanıyı ve tedaviyi geciktiriyor; bu da iyileşme şansını düşürüyor.

Sonuç

Araştırmaya göre Brezilya’da prostat kanserinden ölümlerin önlenebilir kısmı, erken tanının yaygınlaştırılması ve sağlık hizmetlerindeki eşitsizliğin azaltılmasıyla küçültülebilir. Uzmanlar, kayıt sistemlerinin eksik verilerinin tamamlanmasının da gelecekteki politikalar için kritik olduğunu belirtiyor.