Roundup davasında 7,25 milyar dolarlık anlaşma masada

Bayer’e bağlı Monsanto’nın Roundup adlı ot ilacının lenfomaya yol açtığı iddiasıyla açılan davaları çözmek için önerilen 7,25 milyar dolarlık anlaşma, pazartesi günü St. Louis’deki bir mahkemenin nihai onay masasında. Missouri eyalet mahkemesi Yargıcı Timothy Boyer, 14 Eylül’de yapılacak duruşmada anlaşmayı değerlendirecek; kararın duruşmada açıklanması beklenmiyor. Şirket, ABD’de yaklaşık 65 bin dava ile karşı karşıya bulunuyor.

7,25 milyar dolarlık anlaşma kimi kapsıyor?

Ele alınan iddiaya göre 17 Şubat 2026’dan önce ABD’de Roundup ürünlerine maruz kalan herkes kapsama giriyor — henüz kanser teşhisi almamış kullanıcılar bile. Türkiye’den takip eden okuyucular için önemli nokta şu: anlaşma yalnızca ABD’de yaşanan hukuki sürecin bir parçası. Roundup’ın etken maddesi glifosat, 2015’te Dünya Sağlık Örgütü’nün kanser araştırmaları kuruluşu IARC tarafından “muhtemel kanserojen” sınıfına alınmıştı. Şirket ise glifosatın kansere neden olduğu iddiasını reddediyor ve anlaşma bir suç kabulü içermiyor.

“Monsanto, on binlerce olası sınıf üyesini temsil eden avukatların desteklediği sınıf anlaşmasının tüm taraflara adil olduğuna ve nihai onayı hak ettiğine devam ediyor.”

“Önerilen ödemeler aşırı derecede düşük.” — İtiraz eden avukatlardan Matt Clement (AP’ye konuştu)

Ödemeler nasıl yapılacak?

Plan gereği Roundup’a maruziyet sonrası Hodgkin dışı lenfoma (bağışıklık sisteminin B hücrelerinden kaynaklanan bir lenf kanseri) teşhisi alanlara 10 bin ile 165 bin dolar arası ödeme öngörülüyor. Tutar; hastalığın ağırlığına, teşhis yaşına ve maruziyetin evde mi iş yerinde mi gerçekleştiğine göre belirlenecek. Resmî site bazı ödeme kalemlerinin 6 bin dolardan başladığını listeliyor. Monsanto, 21 yıla kadar uzanan azalan taksitlerle ödeme yapacak; teşhisli üyelerin kayıt için nihai onaydan sonra 180 günü olacak.

Roundup davalarının arka planı

Bayer, 2018’de Monsanto’yu satın aldıktan sonra bu davalara boğuldu; şirketin maliyeti milyarlarca doları buldu. 2020’deki yaklaşık 10 milyar dolarlık anlaşma mevcut davaların çoğunu çözmüş, gelecekte açılacak davalara karşı şirketi korumamıştı. Bu kez amaç, mevcut ve gelecekteki ABD taleplerinin neredeyse tamamını tek çatı altında toplamak. Süreçte Bayer, uyarı etiketi konusunda ABD Yüksek Mahkemesi’nden lehine karar aldı.

Sık Sorulan Sorular

Roundup anlaşmasından Türkiye’den başvurulabilir mi? Hayır. Anlaşma, 17 Şubat 2026’dan önce ABD’de maruziyeti kapsıyor; Türkiye’deki kullanıcılar kapsamıyor.

Ödemeler ne zaman başlayacak? Nihai onay ve olası itirazların sonuçlanmasından sonra. Teşhisli kişilerin kayıt süresi onaydan itibaren 180 gün.

Anlaşma Roundup’ın kansere neden olduğunu kanıtlıyor mu? Hayır. Bayer iddiayı reddediyor, bilim kuruluşları farklı sonuçlara varmış durumda; ödeme bir tıbbi tespit değildir.

Sonuç

Pazartesi duruşması, yıllardır süren hukuki mücadelenin en kritik eşiklerinden biri. Onay çıkarsa on binlerce insan tazminat yoluna girecek; itirazlar süreci uzatabilir. Kanser belirtisi olan herkesin mahkeme sürecini beklemeden hekime başvurması gerekiyor.