Yumurtalık kanserine karşı tüp ameliyatı: Risk yüzde 78 azalıyor

Yumurtalık kanserinden korunmanın yeni yolu: Kadın doğum hekimlerinin dünya çapındaki en büyük meslek örgütü ACOG (Amerikan Jinekolog ve Obstetrisyenler Koleji), rahim ameliyatı geçirecek kadınlara fallop tüplerinin de alınmasını öneren kılavuzunu güçlendirdi. Tüplerin alınması (salpingektomi), yumurtalık kanseri riskini yüzde 78’e varan oranda azaltıyor. Buna karşılık yumurtalık kanserinin erken tanısını sağlayacak etkili bir tarama testi hâlâ bulunmuyor.

Yumurtalık kanserine karşı tüp ameliyatı nasıl işliyor?

Araştırmalar, yumurtalık kanserlerinin çoğunun aslında yumurtalıklarda değil, fallop tüplerinde (yumurtayı yumurtalıktan rahme taşıyan kanallar) başladığını gösterdi. “Fırsatçı salpingektomi” (opportunistic salpingectomy) denen yöntemde tüpler, başka bir nedenle yapılan karın veya pelvis ameliyatı sırasında ek bir adım olarak çıkarılıyor; yumurtalıklar yerinde kalıyor. Böylece menopoza erken girmeye neden olunmuyor. Kanada’da 80 binden fazla hastayı kapsayan ve JAMA Network Open dergisinde yayımlanan çalışmada, histerektomi (rahim alınması) sırasında tüpleri de alınan kadınlarda ölümcül “seröz” tip yumurtalık kanseri görülme riski neredeyse yüzde 80 azaldı.

“Yumurtalık kanserli pek çok kadın baktım; karmaşık cerrahilerin ve art arda kemoterapilerin hastalar ve yakınları üzerindeki ağır yükünü derinden biliyorum. Salpingektomi, bir kişinin bu zor hastalıkla hiç tanışmak zorunda kalmama riskini azaltmak için anlamlı bir fırsat sunuyor.”

Bu sözler, ACOG’un Genel Direktörü Dr. Sandra E. Brooks’a ait. Güncellenen kılavuz, tüplerin her histerektomi sırasında rutin olarak alınmasını; çocuk istemeyen hastalarda kısırlaştırma amacıyla uygulanan tüp bağlama yerine tam salpingektominin tercih edilmesini öngörüyor.

Yumurtalık Kanseri Hakkında Bilinmesi Gerekenler

ABD Ulusal Kanser Enstitüsü verilerine göre 2025’te yaklaşık 20.890 kadına yumurtalık kanseri tanısı kondu ve 12.730 kadın bu hastalıktan yaşamını yitirdi. Hastalık karında dolgunluk hissi, iştah değişikliği ve kasık ağrısı gibi belirsiz belirtiler verdiği için çoğu hasta kanser başka organlara yayıldığında tanı alıyor. Uzmanlar, ailesinde yumurtalık, meme, pankreas veya kolon kanseri öyküsü olanların genetik testi değerlendirmesini; tüp alınması düşünülüyorsa bunun kalıcı kısırlığa yol açacağının hekimle birlikte kararlaştırılması gerektiğini vurguluyor.

Sık Sorulan Sorular

Yumurtalık kanserine karşı tüp ameliyatı kimlere uygulanabilir? Çocuk planlamayan ve zaten karın ya da pelvis bölgesinde ameliyat olacak, ortalama riskli kadınlara “fırsatçı” ek adım olarak öneriliyor.

Tüplerin alınması menopoza neden olur mu? Hayır, yumurtalıklar yerinde kaldığı için hormon üretimi sürüyor; çalışmalar erken menopoz riskinde artış göstermedi.

Risk tamamen sıfırlanıyor mu? Hayır; risk belirgin azalıyor ancak tamamen ortadan kalkmıyor. Yöntem BRCA mutasyonu taşıyan yüksek riskli gruba değil, ortalama riskli kadınlara yönelik bir seçenek.

Sonuç

ACOG’un güçlenen tavsiyesi, kanserde cerrahi önlemenin en yeni örneği: etkili taraması olmayan bir ölümcül tümör için, zaten yapılacak bir ameliyata birkaç dakikalık bir adım ekleyerek risk ciddi biçimde düşürülebiliyor. Türk kadın sağlığı çevrelerinin konumu ve konunun ülkemiz yansımaları izlenmeye değer.