Yemek borusu kanserinde sıcak çay alarmı: Risk üçe katlanıyor

Oxford Üniversitesi’nin yaklaşık 980 bin kişiyi 14 yıl boyunca izleyen çalışması, çay ve kahveyi çok sıcak içmenin yemek borusu kanseri riskini üçe katladığını ortaya koydu. Araştırma alanının dünyadaki en geniş veri setine dayanıyor ve International Journal of Cancer dergisinde yayımlandı. Günde altı ve üzeri sıcak içecek tüketenlerde risk yüzde 71 daha yüksek çıktı.

Çok sıcak çay ve kahve yemek borunuza ne yapıyor?

Çalışmaya göre risk içeceğin cinsinden değil, sıcaklığından kaynaklanıyor. Kaynar suyla demlenen çay bardağa döküldüğünde 90-95 santigrat derece civarında olabiliyor; bu derecedeki sıvı, yemek borusunun (özofagus) içini döşeyen hücrelerde ısı hasarına yol açıyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün kanser araştırma kolu IARC, 2016’dan bu yana 65 derecenin üzerindeki içecekleri “muhtemelen kanserojen” sınıfında tutuyor. Araştırmayı fonlayan Cancer Research UK’nin sağlık bilgisi direktörü Fiona Osgun’un önerisi basit:

“Bir sıcak içeceğin ne kadar bekletilmesi gerektiğini söylemek zor. Ancak endişeleniyorsanız, içeceğinizi hâlâ çok sıcakken değil, içilebilir sıcaklığa gelmesiyle için.”

Yemek Borusu Kanseri Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Yemek borusu kanserinin en yaygın türü skuamöz hücreli karsinom (yemek borusunu döşeyen yassı hücrelerden gelişen tümör). Risk artışı çalışmada özellikle bu türde gözlendi; adenokarsinom türünde artış saptanmadı. Hastalığın erken belirtileri yutma güçlüğü ve hazımsızlıkla karışabildiği için tanı çoğu kez geç konuyor. Sigara ve alkol başlıca risk faktörleri arasında. Taze demlenen çayı kavurucu sıcaklıkta içme alışkanlığının yaygın olduğu Türkiye’de uzmanların ortak önerisi aynı: çayı birkaç dakika dinlendirip içmek.

Sık Sorulan Sorular

Çay ve kahve kaç derecede içilmeli? IARC’ın sınırı 65 santigrat derece; içeceği birkaç dakika bekletip ılımsı hale getirmek bu sınırın altına inmenin en kolay yolu.

Günde kaç bardak sıcak içecek riskli sayılıyor? Oxford çalışmasında günde altı ve üzeri sıcak içecek, altı bardaktan az içenlere kıyasla yüzde 71 daha yüksek riskle ilişkilendirildi.

Süt eklemek içeceği soğutur mu? Bir miktar soğutur; ancak araştırmacılar sütlü çay ya da kahvenin bile hâlâ çok sıcak olabileceği uyarısını yapıyor.

Sonuç

Araştırma ekibi, İngiltere’de her yedi yemek borusu skuamöz hücreli karsinom vakasından birinin yalnızca içeceklerin daha ılık tüketilmesiyle önlenebileceğini hesaplıyor. Katılımcıların sıcaklığı kendilerinin bildirmesi çalışmanın başlıca sınırlılığı; kesin derece eşikleri için daha fazla araştırma gerekiyor. Nedensellik tartışması sürse de mesaj net: çay da kahve de birkaç dakika bekleyince çok daha güvenli.