Prostat kanserinde tedavi direncine yeni çözüm arayışı: İlaç ikilisi

Michigan Üniversitesi araştırmacıları, prostat kanserinde tedavi direnci kazanarak hormon ilaçlarından kaçan tümörlere karşı iki ilacın birlikte kullanılmasının umut vaat ettiğini gösterdi. Laboratuvar hücrelerinde ve fare deneylerinde, BET ve DNMT inhibitörlerinin (genlerin okunma biçimini değiştiren epigenetik ilaç sınıfları) birlikte kullanımı tümör büyümesini tek ilaca göre çok daha belirgin biçimde yavaşlattı. Bulgular JCI Insight dergisinde yayımlandı.

Tedavi direnci nasıl aşılıyor?

İleri evre prostat kanserinde androjen reseptör inhibitörleri (erkek hormonlarının tümörü beslemesini kesen ilaçlar) tedavinin temel taşıdır; ancak hastaların neredeyse tamamında zamanla direnç gelişir. Tümörlerin bir bölümü bu aşamada radikal bir yol izler: bez hücrelerine özgü özelliklerini yitirip başka hücre kimliklerine bürünür. Bilim insanları bu süreci transdiferansiyasyon (hücre kimliği değişimi) olarak adlandırıyor. Ekibin önceki çalışmaları TP53 ve RB1 genlerinin kaybının bu değişimi tetiklediğini göstermişti; yeni araştırmada bu kaybın hangi yolakları devreye soktuğu aydınlatıldı.

“Bu geçişin iki yüzü olduğunu gördük: glandüler genlerin (bez hücrelerine özgü genler) kaybolması ve hücre kimliğini kök hücreye çeviren programların devreye girmesi.”

— Dr. Joshi Alumkal, Michigan Üniversitesi Rogel Kanser Merkezi

İki ilaç birlikte nasıl çalışıyor?

Araştırmacılar önce BET bromodomain inhibitörlerinin tümörün alternatif kimlik programlarını bloke ettiğini, ancak tek başına kanser hücrelerini öldüremediğini gördü. Bunun üzerine DNMT inhibitörleri (susturulan genleri yeniden açan ilaçlar; bu sınıftan bazıları kan kanserinde FDA onaylıdır) devreye eklendi. Kombinasyon, hem hücre hatlarında hem de farelere nakledilen tümörlerde büyümeyi belirgin baskıladı. Ekip, önerilen dozların çok altında bile tümör küçülmesi gözlendiğini ve ilaçların fareler tarafından iyi tolere edildiğini bildirdi.

Prostat Kanseri Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Her 8 erkekten biri yaşamının bir döneminde prostat kanseri tanısı alıyor; hastalık, Amerika Birleşik Devletleri’nde erkeklerde kansere bağlı ölümlerin ikinci önde gelen nedeni konumunda. Kimlik değiştiren agresif formlar ise mevcut seçenekler karşısında en zorlu hasta grubunu oluşturuyor. Michigan ekibi şimdi klinik deneme hedefliyor; aynı stratejinin akciğer ve pankreas kanseri gibi kimlik değiştiren diğer tümörlerde de sınanması öngörülüyor.

Sık Sorulan Sorular

Bu ilaç kombinasyonu hastalarda kullanılabiliyor mu? Hayır. Bulgular laboratuvar ve hayvan deneylerinden geldi; hasta çalışmaları planlama aşamasında.

DNMT inhibitörleri daha önce onaylandı mı? Evet, bu sınıftan ilaçlar kan kanseri gibi bazı hastalıklarda FDA onayıyla kullanılıyor.

Yöntem hangi kanserlerde umut vadediyor? Kimlik değişimi gösteren prostat tümörlerinin yanı sıra akciğer ve pankreas kanserinde de denenmesi hedefleniyor.

Sonuç

Bulgular, prostat kanserinde tedavi direncinin tek bir ilaçla değil, tümörün kimlik değişiminin her iki yüzünü aynı anda hedefleyen stratejilerle aşılabileceğine işaret ediyor. Bir sonraki adım, kombinasyonun güvenliğini ve etkinliğini hastalarda sınayacak klinik çalışmalar olacak.