Uzun süre oturma kanser riskini artırıyor: Her ek saat yüzde 9

Günde uzun süre kesintisiz oturmak, kansere bağlı ölüm riskini artırıyor: İskoçya’daki Glasgow Üniversitesi öncülüğünde yapılan ve 91 binden fazla kişiyi yıllarca izleyen yeni bir araştırma, uzun süre oturma halinde geçen her ek saatin kanserden ölüm riskini yüzde 9 yükselttiğini ortaya koydu. Araştırmacılar aynı süreyi kısa parçalara bölerek hareket edenlerde riskin düştüğünü, hatta bir saatlik oturmanın hafif aktiviteyle değiştirilmesinin ölüm riskini yüzde 12 azalttığını bildirdi. Çalışma, açık erişimli tıp dergisi PLOS Medicine‘de yayımlandı.

Uzun süre oturmak kanser riskini nasıl etkiliyor?

Araştırma, gün içinde biriken toplam hareketsiz süreden çok, bu sürenin nasıl biriktiğinin önemli olduğunu gösteriyor. Kesintisiz en az 30 dakika süren oturma atakları “uzun süreli hareketsiz davranış” olarak tanımlandı; bu tür oturmaların her ek saati, kanserden ölüm riskini yüzde 9, obeziteyle ilişkili kanserlerdeki (yemek borusu, karaciğer, böbrek, pankreas, kalın bağırsak, meme, yumurtalık ve tiroit kanserleri) riski ise yüzde 5 artırdı.

“Bulgularımız, hareketsiz davranışın sağlık üzerindeki etkilerinin yalnızca toplam hareketsiz süreye değil, bu sürenin uzun parçalar hâlinde mi yoksa hareketle bölünmüş şekilde mi biriktiğine de bağlı olabileceğini gösteriyor. Deneysel çalışmalar, uzun süre oturmayı kısa aktivitelerle bölmenin metabolik yanıtları iyileştirdiğini ortaya koydu.”

Araştırma nasıl yapıldı?

İngiltere’deki UK Biobank veri tabanına kayıtlı 91.292 yetişkin, yedi gün boyunca bileklerine takılan hareket ölçer (ivmeölçer) cihazlarıyla izlendi; katılımcılar ortalama 12,4 yıl boyunca takip edildi. Dikkat çeken bulgu şuydu: Kısa süreli ve hareketle bölünen oturmalar daha düşük riskle ilişkilendirilirken, risk tamamen kesintisiz ve uzun oturma ataklarından kaynaklandı. Araştırmacılar, gözlemsel nitelikteki bu bulguların tek başına neden-sonuç kanıtlamadığını, kesin sonuç için müdahale çalışmaları gerektiğini de vurguluyor.

Sık Sorulan Sorular

Ne kadar süre oturmak riskli kabul ediliyor? Araştırmada en az 30 dakika kesintisiz oturma riskli kabul edildi; bu sürenin her ek saati kanserden ölüm riskini yüzde 9 artırdı.

Oturmayı bölmek için ne yapılabilir? Saatte bir kalkıp birkaç dakika yürümek, telefon konuşurken ayakta durmak veya hafif tempolu ev işleri yapmak, kesintisiz oturmayı bölmek için yeterli kabul ediliyor.

Hangi kanser türleri bu riskle ilişkilendirildi? Risk artışı özellikle obeziteyle ilişkili kanserlerde (kolon, meme, pankreas, karaciğer gibi) ve tip 2 diyabetle bağlantılı kanserlerde görüldü.

Sonuç

Uzun süre oturmak, çalışma masası başında ve ekran karşısında geçen saatler nedeniyle modern yaşamın kaçınılmaz parçası gibi görünse de, araştırma küçük hareketlerin bile anlamlı fark yaratabildiğini gösteriyor. Uzmanlar, günlük rutine kısa hareket molaları eklemenin kanser riskini belirgin şekilde düşürebileceğini vurguluyor.