Oxford Üniversitesi araştırmacıları, prostat kanseri teşhisinden 15 yıl önce bile kandaki bazı...

Türkiye’de her yıl yaklaşık 19 bin erkeğe prostat kanseri tanısı konuluyor ve 4 bin 800 kişi bu hastalık nedeniyle yaşamını yitiriyor. Oysa hastalık erken evrede yakalandığında tam iyileşme oranı yüzde 95-98’e ulaşıyor. Türk Tıbbi Onkoloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Bülent Karabulut, toplumdaki muhafazakarlık, parmakla rektal muayene (prostatın parmakla muayenesi) çekincesi ve yaşlanmaya bağlı idrar şikayetlerinin normalleştirilmesinin erkekleri doktora geç başvurmaya ittiğini açıkladı. Movember — Prostat Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında “Prostat sizi uyandırmadan siz uyanın” mottosuyla düzenlenen toplantıda uzmanlar, sessizliği bozma çağrısı yaptı.
Prostat kanseri, erkeklerde akciğer kanserinden sonra en sık görülen ikinci kanser türü. Vakaların yaklaşık yüzde 30’unda hiçbir şikayete yol açmadan ilerliyor. Prof. Dr. Karabulut, hastalığın ileri yaş hastalığı olarak bilinse de artık 40’lı yaşlarda da görülebildiğini vurguladı: “Erken evrede şifa oranı yüzde 95-98’e çıkıyor; ileri evrede dahi hastaya uzun ve konforlu bir yaşam sunulabiliyor.”
“Toplumumuzdaki muhafazakarlık, parmakla rektal muayene çekincesi ve yaşlanmaya bağlı idrar şikayetlerinin normalleştirilmesi, hastaların hekime geç başvurmasına ve ne yazık ki önlenebilir kayıplara neden olmaktadır.”
Aile öyküsü en güçlü risk faktörlerinden biri: Babasında prostat kanseri olan erkeklerde risk 2 kat, kardeşinde olanlarda 3 kat artıyor. Tıbbi Onkoloji Uzmanı Doç. Dr. Okan Avcı, riskin yalnızca baba soyundan gelmediğini, anne tarafından gelen BRCA mutasyonlarının (meme, yumurtalık ve pankreas kanserine zemin hazırlayan gen değişiklikleri) prostat kanserini de tetikleyebildiğini hatırlattı. Mesleki maruziyet de önemli: İtfaiyecilerde prostat kanseri görülme sıklığı genel nüfusa kıyasla yüzde 21, petrol endüstrisi çalışanlarında yüzde 13 daha yüksek; gece vardiyası çalışanlarında melatonin (uyku hormonu) baskılanması riski artırabiliyor.

Prostat kanseri hangi yaşlarda görülür? İleri yaş hastalığı olarak bilinse de artık 40’lı yaşlarda da tanı konulabiliyor; 50–70 yaş aralığındaki her erkeğin yılda bir kez ürolojik muayeneden geçmesi öneriliyor.
PSA yüksekliği hemen kanser anlamına mı gelir? Hayır. İyi huylu prostat büyümesi (BPH), idrar yolu enfeksiyonları ve hatta bisiklete binmek bile PSA (prostat spesifik antijen) değerini geçici olarak yükseltebilir.
Aile öyküsü olmayanlar ne zaman taramaya girmeli? 50 yaşından itibaren risk değerlendirmesi yapılmalı; babasında veya erkek kardeşinde öykü bulunanlar 45, BRCA2 mutasyonu taşıyanlar 40 yaşından itibaren düzenli taramaya alınmalı.
Türk Tıbbi Onkoloji Derneği uzmanları, prostat kanserinde erken tanının önlenebilir kayıpların önündeki en kritik adım olduğunu vurguluyor. Karabulut’un özetlediği gibi: “Sosyal gerçekleri göz ardı ederek kanser tedavisi yürütemeyiz.” Bir sonraki adım, 50 yaşını geçen her erkeğin hekimiyle prostat kanseri riskini değerlendirmesi.
Yorum Yapın