Türkiye'de her yıl 19 bin erkeğe prostat kanseri tanısı konuluyor. Mahremiyet kaygısı...

Oxford Üniversitesi araştırmacıları, prostat kanseri teşhisinden 15 yıl önce bile kandaki bazı proteinlerin risk sinyali verebileceğini ortaya koydu. Avrupa Kanser ve Beslenme Araştırması (EPIC) kapsamında 982 erkeğin kan örneklerinin incelendiği çalışma, bağışıklık sistemi ve tümör gelişimiyle ilişkili 12 proteinin prostat kanseri riskiyle bağlantılı olduğunu gösterdi.
Çalışmada 6 binden fazla proteinin ölçüldüğü kan örnekleri yaklaşık 16 yıl boyunca takip edildi. Araştırmacılar, teşhis öncesinde 15 yıldan uzun süre geçmiş olsa dahi prostat kanseriyle ilişkili 12 protein belirledi. Bunlar arasında bağışıklık hücreleri tarafından üretilen ve abnormal hücreleri yok etmede görev alan GZMK (granzim K) proteininin yer alması dikkat çekti. Bu bulgu, prostat kanseri gelişiminde bağışıklık sisteminin bilinenden çok daha erken rol oynayabileceğini düşündürüyor.
“Prostat kanseri tek bir hastalık değil. Bazı tümörler yavaş büyür ve hiç zarar vermezken, diğerleri agresif olabilir. Teşhisten yıllar önce toplanan kanlarda binlerce protein ölçerek, ileride agresif prostat kanseri geliştirecek erkeklerin neden farklı olduğunu araştırmaya başlayabiliriz.”
Bu söz, çalışmanın ilk yazarı ve Oxford Halk Sağlığı bölümünde epidemiyolog olan Dr. Zhe Huang’a ait. Huang, sonuçların gelecekteki risk değerlendirme yöntemlerini geliştirebileceğini ancak proteinlerin şu an için klinik test amacıyla kullanılamayacağını vurguladı.
Araştırma ekibi, özellikle agresif seyreden prostat kanseriyle bağlantılı 7 protein daha tespit etti. Bunlardan ANKRD1, vücuda yayılan veya ölümcül olan prostat kanseri türleriyle en tutarlı ilişkiyi gösterdi. Ayrıca prostat kanserinde önemli olduğu bilinen ERBB3, KRAS ve NRAS genlerinin ürettiği proteinlerin kan seviyeleri de ileride gelişecek agresif hastalıkla bağlantılı çıktı.

Kandaki protein seviyeleri prostat kanserini önceden tespit edebilir mi? Şu an hayır. Çalışma protein seviyeleri ile gelecekteki risk arasında bağlantı buldu, ancak bu proteinler klinik test için yeterince doğrulanmış değil.
Bu protein testi ne zaman kullanıma açılacak? Belirsiz. Bağımsız kohortlarda doğrulama ve mekanizma çalışmaları gerekiyor; klinik kullanım öncesinde daha geniş validation çalışmalarına ihtiyaç var.
Prostat kanseri riskini azaltmak için ne yapılabilir? Yaş ve aile öyküsü gibi değiştirilemeyen risk faktörleri olsa da, düzenli PSA taraması ve hekim önerisi doğrultusunda takip erken evrede yakalama şansını artırır.
Oxford önderliğindeki bu çalışma, prostat kanserinin biyolojik temellerini anlamada önemli bir adım. Kanda 15 yıl önceden sinyal verebilen proteinlerin keşfi, ileride hem risk değerlendirmesini hem de erken müdahale stratejilerini şekillendirebilir. Araştırmacılar, Cancer Research UK destekli Prostat Kanseri Etyolojisi ve Önleme Programı (PCAP) kapsamında çalışmaya devam ediyor.
Yorum Yapın