Melanom hastalarinda protein paternleri immunoterapi yanitini ongoruyor. Mount Sinai ve NCI CPTAC...

Türkiye’de her yıl yaklaşık 19 bin erkeğe prostat kanseri tanısı konulduğunu ve 4 bin 800 kişinin bu hastalık nedeniyle yaşamını yitirdiğini belirten Türk Tıbbi Onkoloji Derneği, Movember – Prostat Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında erkekleri düzenli kontrol çağrısı yapıyor. Uzmanlar, hastalığın sessiz ilerleyebildiğini ve bazı meslek gruplarında riskin daha yüksek olduğunu vurguluyor.
Türk Tıbbi Onkoloji Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Bülent Karabulut, prostat kanserinin erkeklerde en sık görülen ikinci kanser türü olduğuna dikkat çekerek, hastalığın 40’lı yaşlarda da görülebileceğini söylüyor. Vakaların yüzde 30’unda hiçbir şikâyet ortaya çıkmadan ilerleyebilen hastalık; idrar yapma güçlüğü, sık idrara çıkma, bel ve sırt ağrıları ve idrarda kan görülmesi gibi belirtilerle kendini gösteriyor.
“Toplumda daha çok ileri yaş hastalığı olarak bilinse de prostat kanserini yalnızca yaşlı erkeklerin sorunu olarak görmemeliyiz. Hastalık artık 40’lı yaşlarda da görülebiliyor.”
Karabulut, aile geçmişinin de kritik önem taşıdığını belirterek, “Babasında kanser öyküsü olan erkeklerde risk 2 kat, kardeşinde olanlarda 3 kat artıyor. Ailede birinci derece iki veya daha fazla yakınında kanser öyküsü olması durumunda risk toplum ortalamasının 4 katına ulaşıyor” dedi. Risk faktörleri arasında mesleki maruziyetler de önemli yer tutuyor. İtfaiyecilerde prostat kanseri görülme sıklığı genel nüfusa kıyasla yüzde 21 daha yüksek bulunurken, petrol endüstrisi çalışanlarında bu oran yüzde 13 olarak hesaplanıyor. Tarım işçilerinde yoğun pestisit (tarım ilacı) maruziyeti ve uzun mesafeli uçuş yapan pilotlarda artan uçuş saatleri de riskle ilişkili gösteriliyor.
Prostat kanseri, prostat bezinde oluşan ve çoğu zaman yavaş ilerleyen bir tümör (kötü huylu dize tümörü) türüdür. Erken evrede belirti vermeyebilir; ancak zamanla idrar yollarını tıkayarak idrar yapmayı güçleştirir. Derneğin Yönetim Kurulu Üyesi Doç. Dr. Tülay Eren, yeni araştırmaların hastalığın biyolojik izlerinin klinik tanıdan 15 yıl önce ortaya çıkabileceğini gösterdiğini söyledi. Yaklaşık 16 yıl boyunca takip edilen 982 erkeğin kan örneklerinde, prostat kanseriyle ilişkili 12 protein belirlendi. Bu sonuç, gelecekte daha erken tanının mümkün olabileceğini işaret ediyor.

Tıbbi Onkoloji Uzmanı Doç. Dr. Okan Avcı, tanıda PSA (prostat spesifik antijen – prostat bezinin ürettiği bir protein) yüksekliğinin tek başına ölçüt olmadığını vurguluyor. PSA, MR (manyetik rezonans görüntüleme), biyobelirteç ve kişisel risk değerlendirmesini birleştiren yaklaşımlar ön plana çıkıyor. Aile öyküsü olanların 45 yaşından, BRCA2 gibi yüksek riskli genetik değişiklik taşıyanların ise 40 yaşından itibaren tarama değerlendirmesi yapması gerekiyor.
“Aynı tanıyı alan iki erkek hastanın tümör biyolojisi farklı olabileceğinden tedavi yaklaşımları da birbirinden farklılaşabiliyor. Hedefimiz doğru hastaya, doğru zamanda, tümörün biyolojisine en uygun tedaviyi sunmak.”
Avcı, BRCA1, BRCA2, HRR ve ATM gibi genetik mutasyonların genomik testlerle saptanmasının bazı hastalarda hedefe yönelik akıllı ilaçların kullanılmasına olanak sağladığını belirtti. Kişiler, yaşam rutinine düzenli egzersiz, Akdeniz diyeti, stresten uzak durma ve düzenli uyku eklemeli; işlenmiş gıdalardan kaçınmalıdır.
Prostat kanseri hangi yaşlarda görülür? Daha çok 50 yaş üstü erkeklerde rastlansa da 40’lı yaşlarda da görülebiliyor. Aile öyküsü olanlarda 45, BRCA2 taşıyanlarda 40 yaşından itibaren tarama öneriliyor.
Mesleğim prostat kanseri riskimi artırıyor olabilir mi? İtfaiyeci, petrol endüstrisi çalışanı, tarım işçisi ve uzun uçuş yapan pilotlar gibi mesleklerde riskin daha yüksek olduğuna dair araştırma bulguları var. Kimyasal maruziyet ve biyolojik ritmi etkileyen çalışma koşulları dikkat edilmesi gereken faktörler.
Prostat kanseri belirti veriyor mu? Vakaların yüzde 30’unda hiçbir şikâyet olmaksızın ilerleyebiliyor. İdrar yapma güçlüğü, sık idrara çıkma ve idrarda kan gibi belirtiler ortaya çıktığında zaman kaybetmeden doktora başvurulmalı.
Türk Tıbbi Onkoloji Derneği’nin Movember kapsamındaki çağrısı, erkeklerin prostat kanseri karşısında mahremiyet endişelerini bırakıp düzenli kontrolden geçmesini ve mesleki maruziyetlerini hekimleriyle paylaşmasını öneriyor. Erken tanı ve kişiselleştirilmiş tedavi yaklaşımları, hastaların yaşam kalitesini koruyarak tedavi sürecini yönetilebilir kılıyor.
Yorum Yapın