BRCA2 mutasyonlu kanserde 9-1-1 kompleksi DNA onarımında can simidi oldu. MSK'den PARP...

İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi (NHS), 20 binden fazla hastayı kapsayan ve en az 200 aile hekimliği pratiğinde yürütülecek STRIDE-RCT adlı denemeyi başlattı. Çalışma, tek bir kan örneğinden prostat, yumurtalık, kalın bağırsak, pankreas, mide, karaciğer ve diğer karın içi kanserlerini erken evrede saptamayı hedefliyor. İngiltere hükümeti tarafından 8,49 milyon sterlinlik destekle Birmingham Üniversitesi’nin yürüteceği projede yapay zeka, tümör DNA’sı ve kan proteinleri birlikte kullanılacak.
Denemeye katılacak 45 yaş ve üzeri hastalar, karın bölgesinde sürekli şişlik veya rahatsızlık gibi belirtiler için aile hekimine başvurduğunda çalışmaya davet edilecek. Rutin kan alımı sırasında bir veya iki tüp ek kan alınacak ve örnek, gelişmiş analiz yöntemleriyle taranacak. Test, kan dolaşımındaki tümör DNA’sı (kanser hücrelerinin kana dökülen genetik materyali), protein biyobelirteçleri ve yapay zeka modellerini birlikte kullanarak tek örnekte birden fazla kanser türünü aramayı amaçlıyor. Pozitif sonuç, acil sevk gerekip gerekmediğine karar vermede hekime yardımcı olacak; ancak tek başına kesin tanı anlamına gelmeyecek.
“Çok sayıda kanser hastası aylarca süren belirsiz belirtilerle bana ulaşıyor. Aynı zamanda acil sevk edilen hastaların çoğunda kanser çıkmıyor ve bu da gereksiz endişe ile maliyete yol açıyor. Bu kan testleri aile hekimlerine ikisini ayırt etme şansı verebilir.”
— Prof. Aneel Bhangu, Birmingham Üniversitesi, çalışmanın eş baş araştırmacısı
Karın içi kanserler (pankreas, mide, karaciğer, yumurtalık, kalın bağırsak) genellikle geç evrede saptanır çünkü belirtiler diğer hastalıklara benzer ve kolay gözden kaçar. İngiltere’de her yıl yaklaşık 71 bin kişiye bu kanserlerden tanı konuluyor ve 35 bine yakını hayatını kaybediyor. Örneğin evre 1’de yakalanan kalın bağırsak kanserinde beş yıllık sağkalım yüzde 90’ın üzerindeyken, evre 4’te bu oran yüzde 10’a iniyor. Erken teşhis, tedavinin etkili olduğu pencereyi açık tutuyor. Şu anda acil kanser sevklerinin yalnızca yüzde 2 ila 6’sında gerçekten kanser çıkıyor; kan testi bu oranı iyileştirerek gereksiz başvuruları azaltmayı hedefliyor.
Bu kan testi hangi kanserleri arıyor? Kalın bağırsak, ince bağırsak, mide, yemek borusu, pankreas, karaciğer, safra yolu, yumurtalık, rahim içi (endometriyal), böbrek, mesane ve prostat kanserlerini kapsıyor.
Test pozitif çıkarsa ne olur? Pozitif sonuç acil sevk kararı için hekime yardımcı olur, ancak tek başına kanser tanısı koydurmez. Kesin tanı için ek tetkikler gerekir.
Çalışma ne zaman sonuç verecek? STRIDE-RCT, testlerin NHS genelinde kullanılmasının uygun olup olmadığını belirlemek için tasarlandı; sonuçlara göre ülke geneli yaygınlaştırma kararı alınacak.
STRIDE-RCT, çoklu kanser tespit kan testlerinin birinci basamakta — yani aile hekimliğinde — kullanılıp kullanılamayacağını ortaya koyacak ilk platform denemesi. Başarı sağlanırsa, karın içi kanserlerin geç evrede yakalandığı tabloyu değiştirmek ve NHS genelinde rutin taramaya dönüştürmek mümkün olabilir. Erken teşhis, kanserde en güçlü hayat kurtarıcı olarak öne çıkıyor.
Yorum Yapın