Kan testiyle kanser erken teşhis: İngiltere’de 20 bin hastada deneme başladı

İngiltere’nin Ulusal Sağlık Sistemi (NHS), 20 binden fazla hastayı kapsayan devasa bir klinik deneme başlattı. STRIDE-RCT adı verilen çalışma, basit kan testleriyle karın içi kanserlerin — mide, bağırsak, pankreas, karaciğer ve yumurtalık dahil — daha erken evrede yakalanıp yakalanamayacağını araştırıyor. Denemeye en az 200 aile hekimi pratiği katılıyor ve 45 yaş üstü hastalar hedefleniyor.

Kan Testi Kanseri Nasıl Erken Yakalıyor?

Deneme kapsamında hastalardan, rutin kan tahlilleriyle birlikte yalnızca bir veya iki tüp kan alınıyor. Testler, yapay zeka (bilgisayarların öğrenerek karar veren sistemler) ve kandaki protein ölçümü gibi son teknoloji yöntemleri kullanarak birden fazla kanser türünü tek örnekte aramayı amaçlıyor. Özellikle Pinpoint Data Science tarafından geliştirilen test, üst gastrointestinal (mide ve yemek borusu) kanserlerinde 0.86, alt gastrointestinal (bağırsak) kanserlerinde 0.72 doğruluk puanı gösterdi.

“Karın içi kanserleri erken saptamak çok zordur çünkü belirtiler daha az ciddi hastalıklarla kolayca karıştırılabilir. Ancak NHS bunun için bir çözüm bulmaya kararlıdır.”

Hangi Kanserler Kapsamda?

STRIDE-RCT denemesi bağırsak, ince bağırsak, mide, yemek borusu, pankreas, karaciğer, safra yolu, safra kesesi, yumurtalık, rahim içi, böbrek, mesane ve prostat kanserini kapsıyor. İngiltere’de her yıl yaklaşık 71 bin kişi bu gruptaki kanserlerle tanımlanıyor ve yaklaşık 35 bin kişi bu kanserler nedeniyle hayatını kaybediyor. Erken evrede yakalanan bağırsak kanseri hastalarının yüzde 90’ı en az beş yıl yaşarken, ileri evrede bu oran onda bire düşüyor.

Sık Sorulan Sorular

STRIDE-RCT denemesi nedir? İngiltere’de en az 200 aile hekimi pratiğinde, 20 binden fazla NHS hastasıyla yürütülen bir kan testi denemesidir; karın içi kanserlerin erken saptanmasını amaçlar.

Pozitif sonuç kanser teşhisi anlamına mı gelir? Hayır. Pozitif sonuç, hekimi ve hastayı acil sevk gerekip gerekmediğine karar içindir; tek başına kesin teşhis değildir.

Kimler denemeye katılabilir? 45 yaş ve üstü, karın bölgesinde şikayeti (geçmeyen şişkinlik veya rahatsızlık gibi) olan ve aile hekimine başvuran hastalar denemeye dahil edilebilir.

Sonuç

Bu proje, İngiltere’nin Ulusal Kanser Planı’nın erken tanı hedefini destekliyor. Birmingham Üniversitesi tarafından yürütülen çalışma, sonuçlar olumlu çıkarsa NHS genelinde kanser erken teşhisinin standart bir parçası haline gelebilir. Uzmanlar, denemenin özellikle geç tanı konulan ve hayatta kalma oranı düşük olan pankreas ve mide kanserleri için kritik bir adım olabileceğini söylüyor.