Meme Kanserinde Kan Testi Devrimi: Yuzde 95 Dogrulukla Erken Teshis

İsrail’in Weizmann Bilim Enstitüsü ve Kudüs İbrani Üniversitesi araştırmacıları, erken evre meme kanserini yüzde 95 doğrulukla saptayan bir kan testi geliştirdi. Nature dergisinde yayımlanan çalışma, testin iki santimetreden küçük tümörleri mammogramın zorlandığı yoğun göğüslü kadınlarda bile yakaladığını gösterdi. Test aynı zamanda kanserin nüks etme riskini yüzde 81 doğrulukla öngörebiliyor.

Meme Kanseri Kan Testi Nasıl Çalışıyor?

Araştırmacılar, tümör hücrelerinin davranışını kontrol eden epigenetik (genetik kodu değiştirmeden genleri açıp kapatan kimyasal işaretler) mekanizmaları çözerek geliştirdiler. Kandaki nükleozomlar (DNA’nın protein etrafına sarıldığı mikroskobik paketler) üzerindeki bu işaretleri tek molekül floresan mikroskobuyla taradılar. Yapay zeka algoritmaları milyonlarca sinyali analiz ederek malign tümörün belirgin örüntüsünü izole etti.

“Meme kanseri tarama hayat kurtarıyor. Düzenli mammogramlar hastalıktan ölüm riskini yüzde 22 azaltıyor, ancak göğüs dokusu ne kadar yoğunsa tümörün görüntüde gizlenmesi o kadar kolay oluyor. Geliştirdiğimiz kan testi ise göğüs yoğunluğuna bakılmaksızın güçlü tanısal performans gösterdi.” — Dr. Efrat Shema, Weizmann Bilim Enstitüsü

Meme Kanseri Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Meme kanseri, dünyada kadınlarda en sık teşhis edilen kanser türüdür. DSİ verilerine göre 2022’de yaklaşık 2,3 milyon kadın meme kanseri tanısı aldı ve 670 bin kadın bu hastalık nedeniyle hayatını kaybetti. Hastalık tüm dünyada her yıl on binlerce kadını etkiliyor. Meme kanseri erken yakalandığında tedavi başarısı yüksek olsa da, vakaların yüzde 20 ila 40’ında tedaviden sonra nüks görülüyor. Bu nedenle erken teşhis ve nüks riskini öngören yöntemler hayat kurtarıcı önem taşıyor.

Sık Sorulan Sorular

Kan testi mammogramın yerini alacak mı? Henüz hayır. Test deneysel aşamada; klinik doğrulama çalışmalarının tamamlanması gerekiyor, ancak tamamlanırsa yoğun göğüslü kadınlarda ek görüntüleme yöntemleri için bir tamamlayıcı araç olabilir.

Test kanserin nüks edip etmeyeceğini de öngörüyor mu? Evet. Araştırmacılar agresif hücre gruplarının epigenetik imzasını kanda ölçerek nüks riskini yüzde 81 doğrulukla tahmin edebildiler; hatta geleneksel yöntemlerle düşük riskli sayılan hastalarda bile nüks uyarısı verdiler.

Bu test ne zaman hastanede kullanılabilecek? Araştırmacılar yaklaşık bin kan örneği üzerinde geniş çaplı doğrulama çalışması planlıyorlar. Klinik kullanım için bu doğrulama çalışmaları tamamlanmalıdır.

Sonuç

Weizmann ve İbrani Üniversitesi’nin geliştirdiği bu epigenetik kan testi, meme kanserinde erken teşhis ve nüks öngörüsünde yeni bir kapı aralıyor. Yoğun göğüslü kadınlarda mammogramın kaçırabileceği tümörleri yakalama potansiyeli, binlerce hayat kurtarabilir. Çalışmanın klinik doğrulaması tamamlanırsa, meme kanseri taraması köklü bir değişime uğrayabilir.