Meme kanseri sonrası beyin bulanıklığına oksaloasetat umudu

UCLA (Kaliforniya Üniversitesi) araştırmacıları, okzaloasetat adlı doğal bir molekül içeren takviyenin, meme kanseri tedavisi sonrası aylarca hatta yıllarca süren beyin bulanıklığı ve yorgunluğu önemli ölçüde azaltabileceğini gösterdi. JCO Oncology Advances dergisinde yayımlanan faz II klinik çalışmada, sekiz hafta boyunca bu takviyeyi kullanan 16 kadının tamamı bellek, konsantrasyon ve zihinsel berraklık açısından belirgin gelişme bildirdi.

Okzaloasetat Nedir ve Nasıl Etki Ediyor?

Okzaloasetat, insan vücudunda doğal olarak bulunan ve hücrelerin enerji üretiminde rol oynayan bir moleküldür. Aynı zamanda glutamat adlı nörotransmitterin (sinir hücreleri arası iletişimi sağlayan kimyasal) düzenlenmesine katkı sağlar. Kanser ve tedavisi sırasında oluşan iltihaplanma, beyindeki glutamat sinyallerini ve hücresel enerji üretimini bozarak bilişsel sorunlara yol açabilir. UCLA ekibi, okzaloasetat takviyesinin bu iki süreci birden onararak kemoterapi beyni (tedavi sonrası zihinsel bulanıklık) semptomlarını hafifletmeyi hedefledi.

“Kansere bağlı bilişsel işlev bozukluğu tedavi bittikten uzun süre sonra bile kişinin günlük yaşamını ciddi şekilde etkileyebilir, ancak bu konuda halen çok az etkili tedavi seçeneği var. Bu erken bulgular, okzaloasetatı meme kanseri sonrası bilişsel sorunları yönetmek için potansiyel bir yaklaşım olarak incelemeye devam etmek için güçlü bir gerekçe veriyor bize.”

Beyin Bulanıklığı Neden Oluyor ve Kimleri Etkiliyor?

Araştırmacılar, meme kanseri hastalarının yaklaşık %15-25’inin tanı ve tedaviden sonra bellek, konsantrasyon ve düşünme becerilerinde devam eden sorunlar yaşadığını tahmin ediyor. “Kemoterapi beyni” adıyla bilinen bu tablonun tek nedeni kemoterapi değil; hastalığın kendisi, endokrin tedavisi (hormon tedavisi), iltihaplanma, hormonal değişimler ve diğer biyolojik faktörler de katkıda bulunabiliyor. Bu durum yıllarca sürebilir ve etkili bir tedavisi uzun süredir bulunamamıştı.

Sık Sorulan Sorular

Çalışmaya kimler katıldı ve nasıl uygulandı? Erken evre meme kanseri tanısı almış, tanıdan 1-5 yıl geçmiş ve ortalama 50 yaşında 18 kadın çalışmaya alındı. Katılımcılar günde iki kez 500 mg okzaloasetat aldı; 18 kişiden 16’sı sekiz haftalık tedaviyi tamamladı.

Sonuçlar ne kadar çarpıcı? Katılımcıların bilişsel bozukluk skorları 29,1’den 55,5’e yükseldi; bu, “bozuk” aralıktan “normal” aralığa geçiş anlamına geliyor. Yorgunluk azaldı, fiziksel işlevsellik arttı ve bilgi işleme hızı ile yürütücü işlevlerde ölçülebilir gelişme gözlendi.

Takviye güvenli mi ve ne zaman kullanılabilir? Genellikle iyi tolere edildi; en sık yan etkiler hazımsızlık, şişkinlik, kabızlık, ishal ve bulantı gibi mide-bağırsak şikayetleriydi. İki katılımcı sindirim sorunları nedeniyle tedaviyi bıraktı, ciddi yan etki görülmedi. Ancak çalışmada plasebo (şaşırı ilaç) grubu olmadığından, okzaloasetatın kesin etkinliği henüz doğrulanmadı; UCLA ekibi 2026 sonunda plasebo kontrollü bir çalışma başlatmayı planlıyor.

Sonuç

Bu bulgular, meme kanseri sonrası bilişsel zorlukları yaşayan hastalar için ilk somut umutlardan birini işaret ediyor. Ancak araştırmacılar, okzaloasetat takviyesinin rutin kullanımını önermek için erken olduğunu vurguluyor. Plasebo kontrollü faz II çalışma tamamlandığında, bu molekülün “kemoterapi beyni” tedavisinde gerçek bir çözüm olup olmadığı netleşecek.