PFAS kimyasalları saldırgan meme kanseri riskini iki katına çıkarıyor

ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri’nin (NIH) yeni çalışması, kanında yüksek miktarda PFOA (perfluorooktanoik asit) ve PFOS (perfluorooktan sülfonik asit) bulunan kadınların ER-negatif meme kanseri (östrojen reseptörü negatif tümörler) geliştirme riskinin neredeyse iki kat fazla olduğunu gösterdi. Çalışma, 5 Kasım 2026’da Journal of Clinical Oncology dergisinde yayımlandı.

PFAS kimyasalları saldırgan meme kanseri riskini nasıl etkiliyor?

PFAS (per- ve polifloroalkil maddeler), yapışmaz tavalar, gıda paketleri ve yangın söndürme köpüklerinde kullanılan ve doğada yıllarca bozunmadan kalabilen “kalıcı kimyasallar”dır. NIH, 50 bin 884 kadının katıldığı Sister Study kohortundan 1.609 meme kanseri hastası ve 2.269 sağlıklı kontrol bireyinin kanındaki 17 farklı PFAS seviyesini ölçtü. Kan örnekleri teşhislerden yıllar önce alınmıştı.

PFOA seviyesi en yüksek gruptaki kadınların ER-negatif meme kanseri oranı, en düşük gruba göre %67 daha yüksekti (HR 1.67). PFOS için bu oran %93’e çıktı — yani neredeyse iki kat (HR 1.93). Genel meme kanseri riskinde anlamlı bir artış görülmedi; ilişki özellikle ER-negatif tümörlerle sınırlıydı.

“Bulgularımız, belirli kalıcı PFAS’lerin PFOA ve PFOS dahil, ER-negatif meme kanseriyle ilişkili olduğunu doğruluyor. Bu tümör türü daha agresif ve bilinen risk faktörleri az.”

ER-Negatif Meme Kanseri Neden Daha Tehlikeli?

ER-negatif meme kanseri, östrojen hormonuna bağlı büyümeyen tümörleri tanımlar. Meme kanserlerinin yaklaşık %20-30’unu oluşturur; daha hızlı yayılır, daha erken nükseder ve hormon tedavilerine yanıt vermez. PFAS’lerin bu alt tipi seçerek etkilemesi, kimyasalların hormonal yollar değil, genetik ve bağışıklık mekanizmaları üzerinden kanser riskini artırdığına işaret ediyor.

Sık Sorulan Sorular

PFAS maruziyetini nasıl azaltabilirim? Musluk suyu filtrelemek, yapışmaz tava yerine çelik veya döküm kullanmak ve fast-food paketlerini azaltmak en etkili yollardır.

Bu çalışma tüm PFAS’ler için geçerli mi? Hayır. Çalışma özellikle eski nesil PFOA ve PFOS ile ER-negatif meme kanseri arasındaki bağı buldu. Yeni nesil PFAS bileşiklerinin riski henüz araştırılıyor.

ER-negatif meme kanseri önlenebilir mi? Tamamen önenemez, ancak PFAS maruziyetini azaltmak ve düzenli tarama ile risk düşürülebilir.

Sonuç

NIH çalışması, kalıcı kimyasalların kadın sağlığı üzerindeki etkisini ER-negatif meme kanseri özelinde belgeleyen en geniş çaplı araştırma oldu. PFOA ve PFOS endüstride kullanımdan kaldırılsa da vücutta yıllarca kalmaya devam ediyor. Araştırmacılar, yerini alan yeni nesil PFAS bileşiklerinin kanser riskini ayrı değerlendirmek için daha fazla çalışma çağrısında bulunuyor.