Yumurtalık kanserinde acil servis tehlikesi: Yüzde 40 geç teşhis

İngiltere’de yumurtalık kanseri (over kanseri) tanısı konan kadınların yüzde 40,3’ü hastalığa ancak acil servise başvurduktan sonra kavuşuyor. BMJ Oncology dergisinde yayımlanan ulusal çaplı araştırma, 28 bin 204 kadının verisini inceledi ve acil yolla teşhis edilen hastaların planlı muayeneyle teşhis edilenlere göre erken evre yakalama şansının üç kat daha düşük olduğunu ortaya koydu.

Yumurtalık Kanserinde Acil Servis Tehlikesi: Neden Bu Kadar Yüksek?

Çalışma, Surrey Üniversitesi’nden Jinekolojik Onkoloji Profesörü Agnieszka Michael öncülüğünde, London School of Hygiene & Tropical Medicine ve Birmingham Üniversitesi araştırmacılarıyla birlikte yürütüldü. 2017-2021 yılları arasında İngiltere’de yumurtalık kanseri tanısı almış tüm kadınların kanser kayıt verileri, hastane yatış kayıtlarıyla eşleştirildi. Acil yatış sonrası 28 gün içinde teşhis edilen 11 bin 377 kadının yalnızca yüzde 13,7’sinde erken evre (evre 1 veya 2) kanser saptandı; planlı yolla teşhis edilenlerde bu oran yüzde 39,2 idi.

“Yumurtalık kanseri dünyada en sık görülen sekizinci kadın kanseridir ve her yıl yaklaşık 200 bin kadının hayatına mal olur. Belirtiler belirsiz ve sık göz ardı edildiği için teşhis genellikle geç konuyor.”

En Çok Risk Altında Olanlar Kimler?

Araştırma, acil serviste teşhis edilme riskinin tüm yaş gruplarında eşit dağılmadığını gösterdi. Ciddi düzeyde kırılgan (frail) kadınlarda bu oran yüzde 68,6’ya yükselirken, 18-29 yaş arası genç kadınlarda yüzde 42,7 ve 80 yaş üstünde yüzde 54,9 olarak ölçüldü. En yoksul mahallelerde yaşayan kadınlarda acil teşhis oranı yüzde 44,2’ye ulaştı; en zengin bölgelerde yüzde 37,8’de kaldı.

“Yumurtalık kanseri genç kadının hastalığı olarak görülmediği için, genç hastalarda acil yatışla teşhis edilme riski daha da yüksek. Bu durum, teşhis sürecinin etkili çalışmadığını gösteriyor.”

Sık Sorulan Sorular

Yumurtalık kanserinin belirtileri nelerdir? Karında şişkinlik, hazımsızlık benzeri ağrı, erken doyma hissi ve idrara sıkışma gibi belirtiler genellikle başka hastalıklarla karıştırılır. Kalıcı ve alışılmadık değişimlerde pelvik ultrason veya CT taraması istenmelidir.

Acil serviste teşhis edilen hastaların hayatta kalma oranı nedir? Acil yolla teşhis edilen kadınlarda bir yıllık sağkalım yüzde 50 iken, planlı yolla teşhis edilenlerde yüzde 83,3’tür. İki ay içinde ölüm riski dört kat daha yüksektir.

Yumurtalık kanseri riskini azaltmak mümkün mü? Doğum kontrol hapı kullanan kadınlarda risk yüzde 30-50 daha düşüktür. BRCA mutasyonu taşıyanlarda risk daha yüksek olduğundan genetik danışmanlık önerilir.

Sonuç

Çalışma, ABD, Avustralya, Danimarka, Norveç, Kanada ve Yeni Zelanda’da da benzer oranların (yüzde 20-50) görüldüğüne dikkat çekiyor. Araştırmacılar, özellikle kırılgan, genç ve sosyoekonomik olarak dezavantajlı gruplara yönelik hedeflenmiş tanı stratejileri geliştirilmesini öneriyor. Erken tanı, yumurtalık kanserinde hayatta kalmanın en kritik anahtarı olarak ön plana çıkıyor.