Genç erişkinlerde 11 kanser türü hızla artıyor: Obezite yetmiyor

İngiltere’de yapılan büyük bir çalışma, 20-49 yaş arası genç erişkinlerde 11 farklı kanser türünün hızla arttığını ortaya koydu. Araştırmaya göre obezite bu artışın önemli bir parçası olsa da tek başına tabloyu açıklamıyor; bilim insanları bağırsak mikrobiyomu ve erken yaşta maruz kalınan çevresel etkenlerin rolünü araştırmaya yöneldi.

Hangi Kanser Türleri Artıyor?

The Institute of Cancer Research (ICR) ve Imperial College London araştırmacıları, İngiltere Ulusal Hastalık Kayıt Sistemi verilerini 2001-2019 dönemini kapsayacak şekilde inceledi. Kadınlarda 22, erkeklerde 21 kanser türü analiz edildi. Sonuçlara göre tiroid, multipl miyelom (kemik iliği kanseri), karaciğer, böbrek, safra kesesi, bağırsak, pankreas, rahim içi (endometriyal), ağız, meme ve yumurtalık kanserleri genç yaş grubunda anlamlı biçimde yükseliyor. Diğer kanser türlerinin çoğu hem genç hem yaşlı erişkinlerde artarken, yalnızca bağırsak ve yumurtalık kanseri özel olarak gençlerde yükseliyor.

Bilinen Risk Faktörleri Neden Yetersiz Kalıyor?

Araştırma, sigara, alkol, kırmızı et tüketimi, fiziksel hareketsizlik ve lif alımının son 20 yılda İngiltere’de istikrarlı biçimde iyileştiğini gösteriyor. Bu faktörler kanserde rol oynasa da artışı açıklamak için yeterli değil. Obezite ise 1995’ten bu yana düzenli olarak yükseliyor; özellikle genç kadınlarda yıllık yüzde 2,6 oranında. Ancak obeziteye atfedilebilen vakalar bile toplam artışın yalnızca bir kısmını karşılıyor. Bağırsak kanserinde her 100 ek vakanın yaklaşık 20’si obeziteye bağlanırken 80’i hâlâ açıklanamıyor.

“Sigara, alkol ve diğer davranışsal faktörler 20 yıldır istikrarlı veya iyileşme eğiliminde, yine de erken başlangıçlı kanserler artmaya devam ediyor. Aşırı kilo önemli bir katkıda bulunuyor, ancak artışın ölçeğini tek başına açıklayamıyor.”

Bilim insanları, bağırsak mikrobiyomu (bağırsaklarda yaşayan trilyonlarca mikroorganizma), ultra-işlenmiş gıdalar, antibiyotik kullanımı ve hava kirliliği gibi faktörlerin yanı sıra erken yaşam döneminde maruz kalınan etkilerin birlikte rol oynayabileceğini belirtiyor.

Sık Sorulan Sorular

Genç erişkinlerde kanser riski ne kadar yüksek?
Her 1.000 genç kişiden yaklaşık 1’ine yılda kanser tanısı konuyor. Yaşlı grubda bu oran 100’de 1 civarında. Artış kaygı verici olsa da genç yaşta kanser hâlâ nadir.

Bu artıştan korunmak için ne yapılabilir?
Sağlıklı kilo koruma, dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve sigaradan uzak durma en güçlü önlemler. Şüpheli semptomlarda erken tanı için doktora başvurmak önem taşıyor.

Araştırma hangi ülkeyi kapsıyor?
Çalışma, İngiltere Ulusal Hastalık Kayıt Sistemi’nin 2001-2019 verilerini analiz etti ve BMJ Oncology dergisinde yayımlandı.

Sonuç

Araştırma, genç kuşaklarda kanser görülme yaşının öne çekildiğini ve bunun yalnızca yaşam tarzı faktörleriyle açıklanamayacağını gösteriyor. Obezite ötesindeki risk faktörlerini araştıracak uzun süreli çalışmalara acil ihtiyaç var.