Türk Akademisyenlerin Kanser İlacı Adayına Avrupa Patent Onayı

Türk akademisyenlerin geliştirdiği kanser ilacı adayı moleküller, Avrupa Patent Ofisi tarafından tescile uygun bulundu. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEÜ) ve İstanbul Medipol Üniversitesi iş birliğiyle üretilen arilidin barbitürat türevi özgün moleküller, yeni nesil kanser ilaçlarının geliştirilmesinde kullanılabilecek dört farklı kimyasal bileşiği kapsıyor. Buluş, 22 Temmuz 2024’te Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) tarafından da tescil edilmişti.

Kanser İlacı Adayı Nasıl Geliştirildi?

BEÜ Fen Fakültesi Kimya Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Zuhal Gerçek, İstanbul Medipol Üniversitesi Eczacılık Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Mustafa Güzel ve Tıbbi Farmakoloji bölümünde doktora çalışması yürüten Betül Yaşin tarafından geliştirilen buluş, “Kanser Tedavisinde İlaç Adayı Olarak Kullanılabilecek Arilidin Barbitürat Türevi Özgün Moleküller” başlığını taşıyor. Çalışma, söz konusu moleküllerin yeni ilaç adaylarının geliştirilmesinde değerlendirilmesine yönelik bir araştırma niteliği taşıyor; yani moleküller henüz preklinik aşamada.

“Üniversitelerimizde yürütülen bilimsel çalışmaların ulusal ve uluslararası düzeyde patent süreçlerine konu olması, araştırma çıktılarının fikri mülkiyet kapsamında korunması açısından önem taşmaktadır.”

Bu sözler, BEÜ Rektörü Prof. Dr. Ahmet Ulusoy‘a ait. Ulusoy, İstanbul Medipol Üniversitesi ile gerçekleştirilen iş birliğinin bilimsel araştırmaların geliştirilmesine katkı sunmasını temenni ettiğini belirtti.

Arilidin Barbitürat Türevleri Nedir?

Barbitürat türevleri (barbital benzeri kimyasal yapıya sahip bileşikler), tıp tarihinde kas gevşetici ve sakinleştirici etkileriyle bilinen bir molekül ailesidir. Bu çalışmada araştırmacılar, barbitürat yapısını arilidin (aril grupları eklenmiş) biçimde modifiye ederek kanser hücrelerini hedefleyebilecek yeni bileşikler tasarladı. Dört farklı kimyasal bileşik ve bunların çeşitli kimyasal formları, ilaç geliştirme süreçlerine temel oluşturmak üzere tanımlandı.

Sık Sorulan Sorular

Bu moleküller kanser hastalarına ne zaman kullanılabilecek? Moleküller şu an preklinik araştırma aşamasında; klinik denemeler başlamadan önce laboratuvar ve hayvan çalışmalarının tamamlanması gerekiyor.

Avrupa patent tescili ne anlama geliyor? Buluşun Avrupa’da fikri mülkiyet hakkı kapsamında koruma altına alındığını gösterir; ilaç geliştirme süreçlerinde patent, araştırma yatırımlarının güvencesini oluşturur.

Buluş hangi kanser türlerini hedefliyor? Çalışma belirli bir kanser türüne odaklanmak yerine, yeni ilaç adayı moleküllerin kanser tedavisinde kullanılabileceğini araştırıyor.

Sonuç

Türk üniversitelerinin laboratuvarlarından çıkan bu buluş, kanser tedavisinde yeni ilaç adaylarının yolunu açıyor. Avrupa Patent Ofisi’nin tescil onayı, moleküllerin uluslararası düzeyde korunmasını sağlarken, bir sonraki adım preklinik çalışmalardan klinik araştırmalara geçiş olacak.