Kemoterapi direnci çözüldü: Muhafiz proteinler kanseri nasil koruyor

Kemoterapi direnci çözüldü: Israil’deki Ben-Gurion Üniversitesi arastirmacilari, kanser hücrelerinin kemoterapiye karsi hayatta kalmasini saglayan iki “muhafiz protein” kesfetti. DNAJB12 ve DNAJB14 adli bu proteinler, tedavi stresi altinda hücrenin icindeki koruyucu proteinleri serbest birakarak kanser hücresinin ölmesini engelliyor. Bulgular, Redox Biology dergisinde yayimlandi.

Kemoterapi Direnci Çözüldü: Muhafiz Proteinler Nasil Çalisiyor?

Arastirmacilar, hücrenin protein fabrikasi olan endoplazmik retikulum (hücre icinde protein üreten ve katlayan organel) duvarinda bulunan iki proteinin, kemoterapi gibi stres durumlarinda bir “acil durum vanasi” actigini belirledi. Bu vana, koruyucu proteinlerin hücrenin sivi ic kismina kacmasina olanak taniyor. Kacan proteinler, hücrenin kendi kendini yok etmesini saglayan enzimleri bloke ederek kanser hücresini hayatta tutuyor.

“Kemoterapi direncinden bahsetmek satranç oynamak gibi. Kanser vahsi; nasil yanit verecegini bilmiyoruz. Ama bu arastirma, kati (solid) tümörlerin tedavisinde büyük ilerlemeler açabilir.”

Sözler, çalismanin lideri Dr. Aeid Igbaria‘ya ait. Arastirma, Beer Sheva’daki Ben-Gurion Üniversitesi Yasam Bilimleri Bölümü’nde yürütüldü; insan hücre hatlarinda ilaç ve fizyolojik stres modelleri kullanildi.

Apoptoz Nedir ve Kemoterapi Direncini Nasil Etkiliyor?

Apoptoz (programli hücre ölümü), hücrenin kontrollü bir sekilde kendi kendini yok etmesi süreçidir. Saglikli hücrelerde kanser olustugunda apoptoz devreye girer; ancak kanser hücreleri bu mekanizmayi atlatarak hayatta kalir. Igbaria’nin ekibi, hafif stres altinda muhafiz proteinlerin yapisal butunlugünü korudugunu ve apoptozu baskiladigini; siddetli stres altinda ise bu proteinlerin parcalanarak hücre ölümüne izin verdigini gösterdi. Ayni mekanizmanin kalp hücrelerinde oksijensiz kalma durumunda da çalistigi belirlendi.

Sik Sorulan Sorular

Kemoterapi direnci nedir? Kanser hücrelerinin kemoterapi ilaçlarina karsi hayatta kalmasi ve tedavinin etkisiz hale gelmesidir. Tümörlerin büyük bir bölümünde zamanla gelisir.

Bu kesif hangi kanser türlerini etkileyebilir? Arastirma kati (solid) tümörlerde kemoterapi direncini asmaya yönelik temel bir mekanizma ortaya koyuyor; ancak henüz laboratuvar asamasindadir ve klinik deneme verisi yoktur.

Muhafiz proteinleri hedeflemek mümkün mü? Çalisma, DNAJB12 ve DNAJB14 proteinlerini bozmanin veya hücrenin redoks dengesini degistirmenin kanser hücrelerinin savunmasini çökertebilecegini ön sürüyor; ancak bu henüz deneysel bir yaklasimdir.

Sonuç

Ben-Gurion Üniversitesi’nin kesfi, kemoterapi direncinin moleküler temelini anlamada önemli bir adim. Muhafiz proteinleri hedefleyen yeni tedavilerin gelistirilmesi, kemoterapi direncini asarak kati tümörlerde daha etkili tedavilerin yolunu açabilir. Klinik uygulamaya geçis için daha fazla arastirmaya ihtiyaç var.