Her Sekiz Kanserden Biri Enfeksiyon Kaynakli Cikti: IARC Calismasi

Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı’nın (IARC) 29 Eylül 2026’da The Lancet Oncology dergisinde yayımladığı çalışma, 2024’te dünyada ortaya çıkan 2.3 milyon yeni kanser vakasının — yani her sekiz kanserden birinin — enfeksiyon kaynaklı olduğunu ortaya koydu. Bu, tüm yeni kanserlerin yaklaşık yüzde 12’sine denk geliyor. Araştırma, Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) kanser kurumu olan IARC’ın küresel kanser gözlemevi verilerine dayanıyor.

Her Sekiz Kanserden Biri Enfeksiyon Kaynaklı: Nasıl Önlenebilir?

Çalışmaya göre enfeksiyon kaynaklı kanserlerin yükü dünyaya eşit dağılmıyor: vakaların yaklaşık dörtte üçü düşük ve orta gelirli ülkelerde görülüyor. Yazarlar, aşı programlarının genişletilmesi, yeni aşıların geliştirilmesi ve tarama ile parazitlere yönelik kontrol önlemlerinin yaygınlaştırılmasının küresel kanser yükünü azaltmada belirleyici rol oynayabileceğini vurguluyor.

“Aşılama ve taramada ilerlemeye rağmen enfeksiyon kaynaklı kanserler, düşük ve orta gelirli ülkelerdeki nüfuslar üzerinde orantısız bir yük oluşturmaya devam eden büyük bir küresel sorundur.”

Söz konusu alıntı, çalışmanın yazarlarından IARC Kanser İzleme Birimi bilim insanı Harriet Rumgay’a ait. Çalışmanın kıdemli yazarı Gary Clifford ise yeni önleme araçlarına yatırım yapmanın en büyük etkiyi yaratabileceğini belirterek, henüz onaylı aşısı bulunmayan Epstein–Barr virüsü (EBV) gibi enfeksiyonları örnek gösteriyor. EBV altı kanser türüne — baş ve boyun ile mide kanseri dahil — yol açabiliyor.

Hangi Enfeksiyonlar Kansere Yol Açıyor?

Çalışmada kansere neden olduğu kanıtlanmış 12 enfeksiyon etkeni incelendi. En yaygın olanı, midede üreyen Helicobacter pylori bakterisi: 2024’te 760 bin yeni vaka, yani tüm vakaların yüzde 4’ü. İkinci sırada sekiz kanser türüne bağlı bulunan human papillomavirus (HPV) 750 bin vakayla yer aldı; tüm rahim ağzı kanserleri HPV’ye bağlanıyor. Üçüncüsü ise karaciğer kanserinin başlıca nedeni hepatit B virüsü (HBV) oldu.

Enfeksiyon Kaynaklı Kanserde Bölgesel Farklar Neler?

Doğu Asya, 990 bin vaka ile en sık görülen bölgeydi; bu, küresel toplamın yüzde 42’sine karşılık geliyor ve büyük ölçüde H. pylori ile hepatit B kaynaklı. Sahra altı Afrika, kanserlerin dörtte birinin enfeksiyon kaynaklı olduğu tek bölge olarak öne çıktı. Japonya, Güney Kore ve Çin mide kanserine karşı endoskopi tabanlı nüfus taraması uygularken, bazı Avrupa ülkeleri H. pylori için invaziv olmayan “tara ve tedavi et” programlarını deniyor.

Sık Sorulan Sorular

Enfeksiyon kaynaklı kanserlerden korunmak mümkün mü? Evet. Hepatit B ve HPV aşıları, H. pylori için antibiyotik tedavisi ve tarama programlarıyla bu kanserlerin büyük bölümü önlenebilir.

Hangi enfeksiyon en çok kansere yol açıyor? Helicobacter pylori bakterisi 760 bin vakayla ilk sırada; onu HPV ve hepatit B virüsü izliyor.

Sonuç

IARC’ın yeni çalışması, enfeksiyon kaynaklı kanserlerin önlenebilir bir küresel sağlık sorunu olduğunu ortaya koyuyor. Aşılama, tarama ve enfeksiyon kontrolüne yapılan yatırımın, özellikle düşük gelirli ülkelerde kanser yükünü ciddi şekilde azaltma potansiyeli taşıdığı belirtiliyor. Bir sonraki adım ise henüz aşısı olmayan EBV gibi etkenlere yönelik aşı araştırmalarının hızlandırılması.