Y Kromozomu Kaybı Erkeklerde Kanserin En Erken İşareti Olabilir

Arizona Üniversitesi Kanser Merkezi araştırmacıları, erkeklerde Y kromozomu kaybının kanserin en erken işaretlerinden biri olabileceğini gösteren yeni bir çalışma yayımladı. JCI Insight dergisinde yayımlanan araştırmada, tümöre komşu ama mikroskop altında normal görünen dokularda bile Y kromozomu kaybının belirgin biçimde arttığı saptandı.

Y Kromozomu Kaybı Erkeklerde Kanseri Nasıl Önceden Belli Ediyor?

Çalışmaya Arizona Üniversitesi Kanser Merkezi direktörü Dr. Dan Theodorescu öncülük etti. Araştırma ekibi, 405 erkekten alınan bin dokuyu 11 farklı organdan inceledi. FISH (floresan in situ hibridizasyon) adı verilen yöntemle 4,3 milyondan fazla hücre çekirdeğinde X ve Y kromozomları işaretlendi ve kayıp oranı ölçüldü.

Sonuç, bir gradient yani eğim oluşturdu: Kansersiz erkeklerin normal dokusunda Y sinyali en güçlüydü; tümöre en yakın normal görünümlü dokuda daha zayıftı; tümörün kendisinde ise en zayıf düzeyde ölçüldü. Kayıp kolorektal (kolorektal kanser — kalın bağırsağın son bölümünü ve rektumu kapsayan kanser türü), yemek borusu, pankreas ve akciğer kanserlerinde en belirgin düzeyde gözlendi.

“Y kromozomu kaybının yalnızca kanserin kendisiyle sınırlı olmadığı bizi en çok şaşırttı. Tümöre bitişik, mikroskop altında tamamen normal görünen hücrelerde bile Y kromozomu kaybı başlamıştı. Bu, kanserin oluşumunun en erken işaretlerinden birini görebiliyor olabileceğimizi düşündürüyor.”

Kanser Gelişiminde Y Kromozomu Neden Önemli?

Erkeklerin hücrelerinde normalde birer adet X ve Y kromozomu bulunur. Hücre bölünürken bazen Y kromozomu kopyalanmaz ve sonraki nesillerde kaybolur. Bu durum “mozaik Y kaybı” (mLOY) olarak biliniyor ve yaşla birlikte daha sık görülüyor. Daha önceki çalışmalar, Y kromozomu kaybının bağışıklık sisteminin kanserle savaşma yeteneğini zayıflattığını ve tümörlerin daha agresif hale gelmesine katkıda bulunduğunu ortaya koymuştu.

Sık Sorulan Sorular

Y kromozomu kaybı hangi kanser türlerinde en belirgin? Kolorektal, yemek borusu, pankreas ve akciğer kanserlerinde normal dokuya kıyasla en yüksek Y kromozomu kaybı ölçüldü.

Y kromozomu kaybı yaşla mı ilgili? Evet, yaş ilerledikçe hücre bölünmesinde Y kromozomu kaybı daha sık görülür. Ancak bu çalışma, kaybın kanser gelişimiyle bağlantılı erken bir biyolojik izlek olabileceğini gösteriyor.

Y kromozomu kaybı nasıl tespit ediliyor? FISH yöntemiyle hücre çekirdeklerinde X ve Y kromozomları floresan boyalarla işaretleniyor ve milyonlarca hücrede kayıp oranı hesaplanıyor.

Sonuç

Araştırmacılar, bu gradientın bir gün biyopsi örneklerinde kanser şüphesini erken aşamada uyandırmak için kullanılabileceğini öngörüyor. Y kromozomu kaybının normal dokuda tespit edilmesi, cerrahi sınırların doğru belirlenmesi ve erken teşhis için yeni bir araç sunabilir. Ancak çalışma, bu yöntemin klinik uygulamaya girmesinden önce daha fazla doğrulama gerektirdiğini de vurguluyor.