Kan Testiyle Kanser Riskini 8 Yıl Önceden Gören Araştırma Yayımlandı

Oxford ve Toronto üniversitelerinden araştırmacılar, kanda dolaşan DNA’daki kimyasal değişikliklerin prostat ve meme kanseri riskini klinik tanıdan yıllar önce gösterebileceğini ortaya koydu. Cell Genomics dergisinde yayımlanan çalışma, sıvı biyopsi (kandan tümör DNA’sı ve diğer biyolojik işaretlerin tespit edilmesi) yöntemini kanser henüz ortaya çıkmadan önceki döneme taşıyarak erken taramada yeni bir kapı açıyor.

Kan Testi Kanser Riskini Nasıl Gösteriyor?

Araştırmada, kan örnekleri alındığı sırada kanser tanısı bulunmayan 491 kişinin verileri incelendi. Katılımcıların bir bölümü sonraki yıllarda prostat veya meme kanserine yakalanırken, diğerlerinde kanser gelişmedi. Bilim insanları, DNA üzerindeki metilasyon (genlerin çalışma biçimini etkileyen kimyasal işaretler) farklılıklarını araştırdı. Bu küçük kimyasal değişiklikler, hücre büyümesi, bağışıklık sistemi ve iltihaplanma gibi süreçleri yöneten genlerin açılıp kapanmasında rol oynuyor.

Prostat Kanserinde En Güçlü Sinyal

Araştırmada en güçlü erken belirti prostat kanserinde görüldü. Normalde bazı genlerin kapanmasına yardımcı olan ‘silencer’ adı verilen DNA bölgelerindeki metilasyon değişiklikleri, prostat kanseri gelişme riski yüksek kişileri tanıdan 5 ila 8 yıl önce ayırt edebildi. Meme kanserinde ise ‘enhancer’ (gen etkinliğini artıran) DNA bölgelerindeki değişiklikler, kadınları daha yüksek ve düşük risk gruplarına ayırabildi ve bu sinyaller tanıdan 1,5 ila 8 yıl önce görülebildi. Ancak meme kanserindeki doğruluk henüz nüfus genelinde kullanılacak bir tarama testi için yeterli değil.

“Gelecekte minimal girişim gerektiren kan testleri, mevcut kanser tarama yöntemlerine destek olabilir ve daha yakından izlenmesi gereken kişilerin belirlenmesine yardımcı olabilir.”

Oxford Population Health ve Oxford Üniversitesi Big Data Institute’den Moleküler Genetik Profesörü Philip Awadalla, araştırmanın kanser oluşmuşken tespit etmekten, hastalığın en erken sistemik işaretlerini yakalamaya doğru önemli bir adım olduğunu belirtti. Yöntem yüksek riskli kişilere daha erken ve yoğun tarama uygulanmasını sağlarken, düşük risklilerin gereksiz testlere maruz kalmasını azaltabilir.

Sık Sorulan Sorular

Bu kan testi şu anda kullanılabiliyor mu? Hayır, çalışma 491 kişilik bir grupla yapıldı ve rutin klinik kullanım için daha geniş doğrulama çalışmaları gerekiyor.

Sıvı biyopsi nedir? Kan veya idrar gibi örneklerden tümörlere ait DNA ve biyolojik işaretlerin tespit edilmesine dayanan bir yöntemdir; bugün çoğunlukla tanı sonrası takipte kullanılır.

Kanser 8 yıl önceden kesin teşhis edilebiliyor mu? Hayır. Çalışma, risk sinyallerinin 8 yıl önce görülebildiğini gösteriyor; kesin teşhis anlamına gelmiyor. Daha geniş çalışmalarda doğrulanması gerekiyor.

Sonuç

Cell Genomics dergisinde yayımlanan bu araştırma, sıvı biyopsi teknolojisinin kanser taramasında yeni bir dönem açabileceğini gösteriyor. Prostat ve meme kanserinde elde edilen erken sinyaller, gelecekte risk altındaki kişilerin daha yakından takip edilmesine olanak sağlayabilir. Ancak yöntemin rutin kullanıma geçmesi için daha geniş hasta gruplarında doğrulama çalışmaları şart.