Yapay Zeka ile Köpek İçin mRNA Kanser Aşısı: Tümörde Yüzde 75 Küçülme

Avustralyalı teknoloji girişimcisi Paul Conyngham, terminal teşhisi konulan köpeği Rosie için yapay zeka ve mRNA teknolojisi kullanarak kişiselleştirilmiş bir kanser aşısı geliştirdi. ChatGPT ve Google DeepMind’ın AlphaFold aracının yardımıyla tasarlanan aşı, Rosie’nin tümörlerinde yüzde 75’e varan küçülme sağladı ve kişiselleştirilmiş kanser tedavisinde yeni bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.

Köpekte Yapay Zeka ile Nasıl Kişiselleştirilmiş Kanser Aşısı Geliştirildi?

Rosie adlı beş yaşındaki köpeğe 2024’ün mayıs ayında mast hücreli tümör (MCT) teşhisi konuldu. Mast hücreli tümör, köpeklerde en sık görülen cilt kanseri türüdür ve hücrelerden salgılanan histaminler çeşitli sağlık sorunlarına yol açar. Cerrahi müdahale ve kemoterapi işe yaramayınca veterinerler Rosie’ye sadece birkaç ay ömür biçti.

Biyoloji geçmişi olmayan ancak makine öğrenimi konusunda deneyimli bir veri analisti olan Conyngham, çözümü yapay zekada aradı. Yeni Güney Galler Üniversitesi’nden (UNSW) bilim insanlarının gerçekleştirdiği DNA ve RNA dizileme çalışmasıyla tümördeki mutasyonlar belirlendi. Conyngham, ChatGPT’yi kullanarak bu genetik verilerden neoantijenleri (tümöre özgü anormal proteinleri) tespit etti ve AlphaFold ile bu proteinlerin üç boyutlu yapılarını öngördü. Daha sonra UNSW RNA Enstitüsü’nden Profesör Pall Thordarson, bu verileri kullanarak iki ay içinde Rosie’ye özel mRNA aşısını üretti.

“Tümörü aldık, DNA’sını diziledik, dokuyu veriye dönüştürdük, DNA’daki sorunu aradık ve buna dayanarak bir tedavi geliştirdik. ChatGPT tüm süreç boyunca yardımcı oldu.”

Hastalık Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Mast hücreli tümör, köpeklerde en yaygın cilt kanseri türüdür ve özellikle orta yaşlı köpeklerde görülür. İnsanlarda da mast hücrelerden kaynaklanan nadir bir lösemi türü bulunur. Kişiselleştirilmiş mRNA aşısı (mesajcı RNA molekülleri aracılığıyla vücuda protein üretme talimatı veren aşı teknolojisi), her hastanın tümörüne özgü mutasyonları hedefleyerek bağışıklık sistemini kansere karşı yönlendirir. Rosie’nin tedavisinde aşı, bir bağışıklık kontrol noktası inhibitörü (immünoterapi ilacı) ile kombinasyon halinde uygulandı.

Sık Sorulan Sorular

Bu tedavi insanlara da uygulanabilir mi? Evet, benzer yaklaşım insanlarda da deneniyor. MD Anderson Kanser Merkezi’nde akciğer kanseri hastaları için kişiselleştirilmiş mRNA aşılarının faz III klinik deneyi sürüyor.

Yapay zeka aşının neresinde devreye girdi? ChatGPT genetik verileri analiz edip neoantijenleri belirlemede, AlphaFold ise protein yapılarını öngörmede kullanıldı. Bilim insanları bu verileri gerçek aşı reçetesine dönüştürdü.

Rosie tamamen iyileşti mi? Hayır. Aşı tümörleri önemli ölçüde küçülttü ancak tam bir iyileşme sağlamadı. Conyngham, direnç mutasyonlarını hedefleyen hatırlatma dozları üzerinde çalışıyor.

Sonuç

Rosie’nin hikayesi, yapay zeka ve mRNA teknolojisinin kişiselleştirilmiş kanser tedavisinde ne kadar hızlı ilerleyebileceğini gösteren çarpıcı bir örnek oldu. OpenAI CEO’su Sam Altman ve ABD Sağlık Bakanı Robert F. Kennedy Jr. da gelişmeyi yakından takip etti. Conyngham’ın kurduğu Gamgee adlı girişim, bu yaklaşımı daha geniş ölçekte uygulayarak her hastaya özel tedavi geliştirmeyi hedefliyor.