Yapay Zeka ile Köpeğin Kanserine mRNA Aşısı: Tümörler Yarıya Küçüldü

Avustralyalı teknoloji girişimcisi Paul Conyngham, kanser teşhisi konulan köpeği Rosie için yapay zeka ve New South Wales Üniversitesi (UNSW) bilim insanlarının desteğiyle dünyada ilk kez bir köpeğe özel mRNA aşısı geliştirdi. Aşının ardından Rosie’nin tümörleri yarıya küçüldü ve köpek, teşhis sırasında öngörülen yaşam süresini aştı. Açıklayıcı olmasa da tedavinin, kişiselleştirilmiş mRNA kanser aşılarının hem hayvanlar hem de insanlar için potansiyelini ortaya koydu.

Yapay Zeka Nasıl Kullanıldı?

Conyngham’ın köpeği Rosie’ye 2024 yılında mast hücreli kanser (köpeklerde en sık görülen deri kanseri türü) teşhisi konuldu. Cerrahi müdahale, kemoterapi ve standart immünoterapi (bağışıklık sistemini kanserle savaştıran tedavi) başarısız olunca, 17 yıllık makine öğrenimi deneyimine sahip Conyngham ChatGPT, Gemini ve Grok gibi yapay zeka araçlarını kullanarak köpeğinin genomik verilerini analiz etmeye başladı.

“ChatGPT’ye gittim ve nasıl yapacağım konusunda bir plan çıkardım. İlk adım, Rosie’nin DNA’sını dizilemek için üniversiteye ulaşmaktı.”

ChatGPT’nin önerisiyle UNSW Ramaciotti Genomik Merkezi’nden sağlıklı DNA ve tümör DNA’sı dizilendi (3.000 dolar maliyetle). Conyngham, Google DeepMind’ın AlphaFold aracıyla mutasyona uğramış proteinlerin üç boyutlu yapısını modelledi ve potansiyel ilaç hedeflerini belirledi. İlaç şirketi söz konusu immünoterapi ilacını köpek için temin etmeyi reddedince, yol mRNA aşısına kaydı.

mRNA Aşısı Nasıl Üretildi?

UNSW RNA Enstitüsü Direktörü Profesör Pall Thordarson, Conyngham’ın yarım sayfalık formülünü kullanarak köpeğe özel bir mRNA aşısı üretti. mRNA (mesajcı ribonükleik asit), hücrelere belirli proteinler üretmeleri için talimat veren bir moleküldür. Bu aşı, Rosie’nin tümörüne özgü mutasyonları bağışıklık sistemine tanıttı. Aşı, lipid nanopartiküller (yağ kapsülleri) içine paketlendi ve Queensland Üniversitesi’nde etik onay alındıktan sonra uygulandı.

Sık Sorulan Sorular

Bu tedavi bir kesin çözüm mü? Hayır. Profesör Thordarson, bazı tümörlerin aşına yanıt vermediğini ve tedavinin Rosie’ye daha fazla yaşam süresi ve yaşam kalitesi kazandırdığını, ancak tam bir çözüm olmadığını belirtti.

Yapay zeka aşısı tek başına mı tasarladı? Hayır. ChatGPT ve AlphaFold veri analizi ve hedef belirleme sürecinde yardımcı oldu, ancak aşının üretimini ve etik onay sürecini UNSW ve Queensland Üniversitesi bilim insanları yürüttü.

Bu yöntem insanlarda da kullanılabilir mi? Kişiselleştirilmiş mRNA kanser aşıları şu anda insanlarda klinik deney aşamasındadır. Profesör Thordarson, Rosie’nin vakasının bu teknolojinin insan kanserleri için de etkili olabileceğini gösterdiğini vurguladı.

Sonuç

Rosie’nin tedavisi, yapay zekanın tıp araştırmalarını hızlandırma potansiyelini somut bir örnekle ortaya koydu. OpenAI CEO’su Sam Altman, Conyngham ile görüşmesini “inanılmaz bir hikaye” olarak nitelendirdi. Conyngham şimdi Gamgee adlı bir şirket kurarak bu yaklaşımı diğer hayvanlar ve nihayetinde insanlar için erişilebilir hale getirmeyi hedefliyor. Bilim insanları, bu vakanın kişiselleştirilmiş tıbbın önündeki engelleri azaltabileceğini, ancak klinik deneyler ve düzenleyici onay süreçlerinin devam ettiğini belirtiyor.