Halk arasında ‘ben’ diye bilinen ve tıp dilinde ‘nevüs’ olarak adlandırılan oluşumları, ‘melanositler’ meydana getirir. Derinin normal yapısında da bulunan melanosit hücreleri ‘melanin’ isimli bir boya maddesi yaparak deriye rengini verirler. Benleri oluşturan hücreler, melanin pigmenti üretebilirler ancak normal deriye göre oranları daha fazla olduğu için daha koyu renkli olarak karşımıza çıkarlar.
Genel olarak zararsız olan bu oluşumlar, sıklıkla kahverengi veya siyah renkte olurlar. Bazıları deriden kabarık dururken, bazıları deri seviyesindedir. Sağlıklı bir bireyde ortalama 13-15 adet ben bulunmaktadır. Bu sayı yaşla ve ultraviyoleye maruz kaldıkça artış gösterir. Benler görünüşlerine, renklerine, bulundukları yere ve köken aldıkları hücrelere göre farklı isimlerle adlandırılırlar.
Hangi benler alınmalıdır?
Beş mm’den büyük olanlar
Birden fazla renk içerenler veya alacalı bir renge sahip olanlar
Çevresi düzensiz, belirsiz, silik olanlar
Üzerinde yara açılan, kanamaya meyilli benler
Etrafı kızaran benler
Sıkça tahriş olan (saç içinde, elbise askısı, sütyen kuşağı, kemer bölgesi, gömlek yakası bölgesinde, erkeklerde traş bölgesinde) benler
Hastada riskli görülen benler yukarıdaki bulgular, dermatoskopi ve klinik tecrübeye göre sınıflandırılmalıdır. Doktorunuz tarafından gerekli görülen, yani şüpheli olanlar cerrahi olarak çıkartılmalıdır. Bunlar daha sonra patolojik incelemeye gönderilerek tam tanıları gerçekleştirilir.
Benler deri kanserine nasıl dönüşür?
Güneş benlerin deri kanserine dönüşmede önemli bir etkiye sahiptir. Bu nedenle güneşten korunma oldukça önemlidir. Güneşten korunmak için özellikle yaz aylarında, güneş ışınlarının en dik ve etkili şekilde olduğu saatler olan 11-15 arasında çok zorunlu olmadıkça güneşe çıkılmamalı. Yaz ve kış aylarında güneş koruyucu kullanılmalı (koruma faktörü 20 ve üzeri olmalı). Güneş koruyucusu tercih ederken gerek UV A gerekse UV B ye karşı koruyuculuğa sahip ürünler tercih edilmelidir. Kış aylarında açık havada yapılan sportif aktivitelerde özellikle kayak sporunda güneş ışınlarından korunmak en az yaz aylarındaki kadar önem taşımaktadır.
Benler nasıl çıkarılır?
Benler sıklıkla lokal anestezi altında alınırlar. Bir iğne yardımı ile ben ve çevresi uyuşturulur. Ben çevresindeki sağlam doku ile birlikte çıkarıldıktan sonra, alınan yeri kapatmak amacıyla dikiş atılır ve inceleme için patolojiye gönderilir. Kimi benlerde, lazer, radyofrekans, kriyoterapi veya elektrokoagülasyon gibi metodlar da uygulanabilir. Bu konuda hekiminiz sizi aydınlatacak ve sizin için en uygun yöntemi önerecektir.kaynak

Hayatımıza giren fiziksel ve kimyasal etkenlerin ve özellikle güneşin etkisiyle vücudumuzda giderek çoğalan benler ‘Malign melanom’ adı verilen tür dışında yayılmayan, uzun süreler bile hayatı tehdit etmeyen ancak şekil bozukluğuna yol açan kanser türleridir. Uzmanlar benlerin kanserleşmesi yaygın bir fobi olduğunu ve Bu konuda bilgilenmenin önemli olduğunu vurguluyorlar.
Deri ve Zührevi Hastalıklar Uzmanı Dr. Sait Çal, "Benlerin çıkması genetik olarak kodlandığından engellenemez, ancak ‘ben’ çıktıktan sonra kontrol edilebilir. Önceden varolan benlerde renk koyulaşması, birdenbire büyüme, kanama, etrafının kızarması, yakın çevresinde yeni küçük koyu benlerin çıkması veya şeklinin değişmesi, simetrisinin bozulması gibi değişimler görülürse doktara başvurulmalıdır." dedi.
Benlerden kaynaklanmayıp direkt kanserleşen başka türde cilt kanserlerinin de bulunduğunun altını çizen Dr. Çal; "Bunlarında çoğu güneş etkisi ile ortaya çıkmaktadır. Genellikle burun ile, kulak memesine çizilen çizginin üst kısmında yer alırlar. Küçük ortası kabuklu, deriden kabarık veya çökük yaralardır. Bu yüzden özellikle bu bölgelerde iyileşmeyen yara var ise bu önemlidir ve deri hastalıkları uzmanına gidilmesi gerekir." diye konuştu.
Ozon delinmesi ile artan güneş ışınlarından korunmanın gerektiğini belirten Sait Çal, Özellikle yazın, 6 aylıktan itibaren bütün yaşlarda bir güneşten koruyucu kullanılmalıdır. Güneşten koruyucunun faktörü ve önemi yaşla ve cildin beyazlığı ile artmalıdır. 20′li yaşlarda ve sonrasında koyu tenli kişilerin 15 faktörlü, açık tenlilerin 30 ve üstü faktörlü bir koruyucu kullanması sağlıklı olur. Bu da olası kırışıklıklardan ve güneş leke ve hasarlarından da koruyacaktır. Güneşten koruyucu seçerken kozmetik açıdan uygun olması için yağsız, genellikle losyon formunda ürün seçilmelidir.
GÜNEŞ IŞINLARINA DİKKAT
Mutluluk hormonlarını harekete geçiren, mutlu olmamızı sağlayan güneş ışınları, bağışıklık sistemimizi güçlendirirken, kemiklerimiz için de gerekli olan D vitaminini sağlar. Ancak güneşin, hayatımızı zehir edebilen yönleri de var. Bunların arasında güneş çarpması, deri lekeleri, güneş alerjisi, cilt kanserlerini sayılabilir. Güneşten koruyan ürünler bilinçli kullanılmalıdır. Erişkinler deri tiplerine göre farklı koruyan faktör içeren ürünler kullanırlar, ancak çocuklarda deri tipine bakılmaksızın yüksek faktörlü ürünler kullanılmalıdır.
Güneşten koruyan ürünler, güneşe çıkmadan yarım saat önce deriye uygulanmalıdır. Deriye yeterli miktarda ve kalınlıkta sürülmelidir. Güneşten koruyan ürünler deriye eşit miktarda yedirilerek ve gerekirse; sık havuza veya denize girmek, havlu ile kurulanmak ve terlemek gibi durumlarda gün boyunca uygulanmalıdır. Yüz, omuz, ense ve boyun gibi daha yoğun olarak güneş ışınlarından etkilenen bölgeler sürekli güneşten koruyan ürünler kullanılarak korunmalıdır. Tedavi amacı ile doktor tarafından verilen kimi ilaçlar (antibiyotikler, doğum kontrol ilaçları vb.) derinin güneş ışınlarına karşı duyarlılığını artırmaktadır. Bu durumda kişi doktorun önerileri doğrultusunda güneşten korunmalıdır.
AŞIRI BRONZLUK CİLT KANSERİNİ TETİKLİYOR
Son yapılan bilimsel araştırmalar, bronzlaşma ile cilt kanseri arasında doğrudan bir ilişki olduğunu ortaya koydu. Bu bağlamda yaz aylarında sağlıklı bronzlaşma yöntemleri konusunda kamuoyunu uyaran sağlık örgütleri, çocukların ve açık tenli kişilerin güneş ışığından korunması gerektiğine dikkat çekiyor. Kanser riski yanında güneş cildde erken yaşlanmaya neden olmaktadır. Uzun süren güneş banyoları, deride zaman içerisinde incelme, elastikiyetin bozulması (kırışıklık), kuruluk, pigmentasyon değişikliği, kılcal damarların belirginleşmesi, fotoyaşlanma ve deri kanserinin oluşma riskinin artmasındaki mekanizmadır. Deri kanserine yakalanan hastaların geçmişlerinde, özellikle çocukluk dönemlerinde iki veya üç kez ciddi güneş yanıklarına maruz kaldıkları görülmüştür. Körpe ciltlerin yüksek koruma faktörlü kremlerle, şapka ve giysilerle korunmaları şarttır.kaynak

İSTANBUL – Her insanda az ya da çok sayıda melanositik nevüs, yani ben bulundugunu söyleyen Dermatolog Halil Bayazıt, "Bunların sayıları bazen birkaç tane, bazen de onlarca olabilir. Bizim için önemli olan bu benleri sıkı şekilde takip etmek, renk ve doku değişimlerinde bir dermatoloğa başvurmak, en önemlisi de içinde bulunduğumuz yaz aylarında güneşe çıkmamaya özen göstermektir" diyor.

Büyüklükleri birkaç milimetre ile birkaç santim arasında değişen benlerin yuvarlak veya oval olabildiklerini belirten ve "Temel yapılarını oluşturan melanosit hücrelerinin renk yapıcı özelliğinden dolayı benler kahverenginin tonlarında olur" diyen Dr. Beyazıt, benler hakkında şu bilgileri veriyor:

"Benler cildimizin herhangi bir yerinde ortaya çıkabilir. Doğru bir ben muayenesinde saç derisi, avuç, ayak tabanı ve genital bölge de dahil olmak üzere tüm deri yüzeyi kontrol edilmelidir. Benlerin kendilerine özgü bir yaşam döngüsü vardır. Birçok ben oluşumunu takip eden uzun yıllar çeşitli değişimler gösterebilir. Bazıları kendiliğinden kaybolabilir. Bu değişimler yavaş yavaş olur. Ergenlik çağında, güneşlenme sonrasında veya hamilelik sırasında benlerin renkleri koyulaşabilir ya da yeni benler ortaya çıkabilir. Dikkat edilmesi gereken nokta, bu değişimlerin belirli şartlar altında ya da uzun yıllar içinde yavaş yavaş oluştuğudur. Benlerde ortaya çıkan ani değişimler normal değildir ve mutlaka bir dermatolog tarafından değerlendirilmesi gerekir.

BEN SAYISI 50′Yİ GEÇERSE KANSER RİSKİ ARTAR
Basit (sıradan) benler: Özellikle hayatın ilk 20 yılında ve en fazla ergenlik çağında belirmeye başlayan birkaç milimetre ya da en fazla yarım santim civarında olabilen benler, genellikle kahverenginin tek bir tonunda veya koyu kahve–siyah renkli, yuvarlak veya hafif oval formda lekeler olarak başlayıp, zamanla ciltte kabarık ve daha açık renkli bir görünüm alabilir. Bu şekliyle tek başlarına herhangi bir tehlike arz etmezler ancak sayıları önemlidir. Benlerin 50 ya da daha fazla sayıda olması, deri kanseri oluşma riskinin artmış olabileceğine işaret eder. Cildimizdeki bu tip benler şekil, renk ve büyüklük açısından birbirlerine benzerlik gösterir. Bunlardan biri ya da birkaçının diğer benlerden farklı özellik göstermesi önemlidir. Bu farklı benlerin düzenli aralıklarla kontrolü veya cerrahi olarak çıkartılması gerekebilir.

Konjenital (doğumsal) benler: Bazı benler doğum anında cildimizde mevcuttur. Bu doğumsal benlerin yüzeyinden deri kanseri (melanom) gelişme riski, sıradan benlere göre biraz daha fazladır. Özellikle 20 santimden büyük olanlarda bu riskin çok daha artmış olduğu kabul edilir ve tedavileri gerekir.

Displastik nevus (atipik) benler: Bu benler genellikle ortalama basit benlerden daha büyüktürler (yarım santimden daha büyük). Ortaları daha koyu, etrafı daha açık kahverengi olabilir. Irsi olabilirler. Atipik benleri olan kişilerde melanom gelişme riskinin kısmen artmış olduğu kabul edilir ve düzenli aralıklarla dermatologlar tarafından muayeneleri tavsiye edilir.

BENLER NASIL KONTROL EDİLMELİ?
Kanser riski taşıyan benlerin tespit edilmesi için cilt kontrolünün önem taşıdığını belirten Dr. Beyazıt, "Cildinizdeki benlerin sayısını, yerlerini, büyüklüklerini not etmeniz, sonraki muayenelerde benlerinizi karşılaştırmanız ya da dermatoloğunuza bu bilgileri verebilmeniz çok önemlidir" diyor, ciltteki leke ve benlerin nasıl kontrol edilmesi gerektiğini ise şöyle anlatıyor:

1-Asimetri: Benin bir yarısının şekil, büyüklük ya da renklenme açısından diğer yarısına benzememesi.
2-Sınırlar: Benin kenarlarının düzensiz, girintili, çıkıntılı ya da belirsiz olması.
3-Renk: Benin birden fazla renk içermesi veya bu renklerin düzensiz olarak dağılmış olması.
4 Çap: Benin büyüklüğünün yarım santimden (kabaca kurşun kalemlerin arka ucundaki silgiden) büyük olması.
5-Görünüm: Benin yüzeyinde kanama, yara ya da kabuklanma başlaması.
Bu işaretlerden biri ya da birkaçının varlığını hissettiğinizde veya şüpheye düştüğünüzde benlerinizin bu konuda deneyimli bir dermatolog tarafından muayene edilmesi gerekir."

BENLERİN ALINMASI SAKINCALI MI?
Benlerin çıkartılmasının kansere yol açmadığını söyleyen Dr. Beyazıt, "Tıbben benlerin çekilip çıkartılmasının hastaya hiçbir zararının olmadığı kesin olarak kanıtlanmıştır. Kanserleşmiş olsa bile benlerden parça alınması ya da tamamen çıkartılmasının hiçbir sakıncası yoktur. Aksine riskli bir benin ya da kanser değişimlerinin başlamış olduğu bir benin alınmamasının, teşhis ve tedavide geç kalınması gibi çok önemli zararları olabilir" diye konuşuyor.kaynak

Uzmanlar, benlerdeki değişimler, deri kanserlerinin en tehlikeli türü olan melanoma oluşmasında önemli bir rol oynadığını belirtiyor. Özellikle yaz dönemlerinde yoğun güneş ışığına maruz kalmanın melanom riskini artırdığı uyarısında bulunuyor.

Memorial Hastanesi Dermatoloji Uzmanı Dr. Lüffiye Çoban, özellikle 35 yaş sonrası ortaya çıkan benlerin önemsenmesi gerektiğinin altını çizerek, ben takibinin önemi hakkında bilgi verdi. Melanoma’nın deriye renk veren melanin maddesini yapan melanonosit isimli hücrelerin kanseri olduğunu kaydeden Çoban, bu hücrenin deri kanserleri içinde en ciddi tür olduğunu ifade etti. Çoban, "Ultraviyolenin melanoma oluşmasındaki en önemli dış etken olduğu bilinmektedir. Özellikle çocukluk ve ergenlik döneminde ara ara aniden yoğun güneş ışığına maruz kalmak, su toplayacak kadar, ya da derinin soyulmasına yol açacak kadar yanmak melanom için riski bir kaç kat artırır. Solaryum da ultraviyole ışığı yaydığı için güneş gibi risklidir. Hastalarının yarıdan daha az kısmında melanoma, eski bir ben üzerinden gelişir. Eski bir benin renk değiştirmesi, büyüklüğünün artması, üzerinde kabarıklık, kanama olması ya da yara açılması melanoma için işaret olabilir." dedi.

Yeni ben oluşumunun hayatın ilk 30 yılında meydana geldiğini kaydeden Çoban, "Melanom olgularının yarısında fazlası normal deri üzerinde oluşur ve koyu renkli olduğu için yeni bir ben gibi algılanır. 35 yaştan sonra yeni çıkan benleri önemsemek gerekir." diye konuştu.

Lütfiye Çoban, kimlerin melenoma için daha çok risk taşıdığını şöyle sıraladı: "Açık tenliler, renkli gözlüler, kızıllar, çilliler, güneşte hemen kızarıp hiç bronzlaşamayanlar, çok sayıda beni olanlar, ailesinde melanoma olanlar, daha önce melanoma ya da diğer tür cilt kanseri geçirmiş olanlar.

"Tüm kanserlerde olduğu gibi erken tanı çok önemlidir." diyen Çoban, "Çok erken saptanan melanom olgularında sadece ameliyat ile hastalının sağlığına kavuşma şansı yüzde 90 dan fazladır. Erken tanı için; doğru ve etkili şekilde güneşten korunmalı, yeni ben çıkıp çıkmadığına bakılmalı, eski benlerde değişiklik olup olmadığına dikkat edilmelidir. Vücudunda yeni ben çıkanlar ya da eski beni renk değiştirenler doktora başvurmalıdır." ifadelerini kullandı.kaynak

Amerikan Hastanesi Dermatoloji Bölümü’nden Dr. Halil Bayazıt “Her insanda az ya da çok sayıda ben (melanositik nevüs) vardır. Bizim için önemli olan bu benleri sıkı bir şekilde takip etmek, renk ve doku değişimlerinde bir dermatoloğa başvurmak, en önemlisi de içinde bulunduğumuz yaz aylarında güneşe çıkmamaya özen göstermektir” dedi.

Benlerin sayıları önemli
Dr. Bayazıt şu bilgileri verdi: Basit (sıradan) benlerin sayıları önemlidir. Genellikle 50 ya da daha fazla sayıda olması, kişinin deri kanseri oluşma riskinin artmış olabileceğine işaret eder. Cildimizdeki bu tip benler şekil, renk ve büyüklük açısından birbirlerine benzerlik gösterir.” kaynak

İnsan vücudunda bulunan ve çoğu zaman da önemsenmeyen benler, cilt kanseri riskini artırıyor. Vücuttaki ben sayısının 50′den fazla olması durumunda cilt kanseri riskinin artabileceğini söyeleyen uzmanlar, benlerdeki ani değişmelerde mutlaka bir dermatologa başvurulmasını tavsiye etti.

Amerikan Hastanesi Dermatoloji Bölümü doktoru Halil Beyazıt, vücuttaki benlerin birçok türünün bulunduğunu söyledi. Beyazıt, doğum anından itibaren vücutta yer alan benlerin daha riskli olduğunu vurguladı. Beyazıt, "Bazı benler henüz doğum anında cildimizde mevcuttur. Bu doğumsal benlerin yüzeyinden cilt kanseri(melanom) gelişme riski, sıradan benlere göre biraz daha fazladır." dedi.

Özellikle 20 santimden büyük olanlarda bu riskin çok daha artmış olduğu kabul edilir ve tedavileri gerekir." diyen Beyazıt, benlerin vücuttan çıkartılması konusunda da bazı uyarılarda bulundu. "Tıbben benlerin çekilip çıkartılmasının hastaya hiçbir zararının olmadığı kesin olarak kanıtlanmıştır. Kanserleşmiş olsa bile benlerden parça alınması ya da tamamen çıkartılmasının hiçbir sakıncası yoktur." ifadelerini kullanan Dr. Beyazıt, aksine riskli bir benin ya da kanser değişimlerinin başlamış bir benin alınmamasının, teşhis ve tedavide geç kalınması gibi çok önemli zararları olabileceğini belirtti.

Vücutta bulunan benlerden şüpheli olanların nasıl tespit edileceğini de anlatan Dr. Beyazıt, tespit edilmesi konusunda şu önerilerde bulundu;

Benin bir yarısının şekil, büyüklük ya da renklenme açısından diğer yarısına benzememesi.

Benin kenarlarının düzensiz, girintili, çıkıntılı ya da belirsiz olması.

Benin birden fazla renk içermesi veya bu renklerin düzensiz olarak dağılmış olması.

Benin büyüklüğünün yarım santimden(kabaca kurşun kalemlerin arka ucundaki silgiden) büyük olması.

Mevcut bir benin yüzeyinde kanama, yara ya da kabuklanma başlaması.kaynak

TOKYO – Japonya Sağlık Bakanlığının talebiyle Ulusal Kanser Merkezinin yaptığı araştırma, çok kahve içen kadınların rahim ağzı kanserine yakalanma riskinin daha az olabileceğini ortaya koydu.

Bilim adamları, 40-69 yaşlarındaki 54 bin kadının sağlık durumunu 15 yıl boyunca izledi. Bu dönemde söz konusu kadınlardan 117’si rahim ağzı kanserine yakalandı.
Araştırmacılar, günde 3 fincandan fazla kahve içen kadınların rahim ağzı kanserine yakalanma riskinin haftada 2 fincandan daha az kahve içenlere göre yüzde 60 az olduğunu belirledi.
Kahvenin insülin oranını azaltmaya yardımcı olduğu, bunun da rahim ağzı kanserine yakalanma riskini azaltabileceği görüşü dile getirildi.
Yeşil çayın da benzer etkileri olup olmadığını araştıran bilim adamları, çay içmekle rahim ağzı kanserine yakalanma riski arasında bağlantı bulmadı.